Cửu hương trùng

Tên khác

Tên khác: Hắc đâu trùng (Bản Thảo Cương Mục), Xú thí trùng

Tên Việt Nam: Bọ xít dưa

Tên tiếng Trung: 九 香 蟲

Tên khoa học: Aspongopus Chinensis Dallas

Con cửu hương trùng

(Mô tả, hình ảnh con cửu hương trùng, phân bố, thu bắt, chế biến, thành phần hóa học, tác dụng dược lý)

Cửu hương trùng làm loài côn trùng đẻ trứng, lớn bằng ngón tây nhỏ, đầu giống như con ba ba ở nước, thân màu xanh đen. Sang tiết đông chí nằm ở dưới đá, tới tiết Kinh trập thì bay ra ngoài, bắt nó dùng làm thuốc...Loại côn trùng này phá hoại dưa kịch liệt.

Địa lý:

Có ở Quý Châu, Vĩnh Ninh (Trung Quốc) thường ở phá các vườn dưa.

Nơi sản xuất:

Nơi sản xuất chính là Tứ xuyên, Hồ Bắc, Vân Nam, Quí Châu, An Huy, Hồ Nam. Ngoài ra cũng có thể ở Chiết Giang, Quảng Ðông, Quảng Tây, Giang Tây.

Thu nhặt chế biến:

Mùa đông, mùa xuân hoặc đầu mùa hạ, thu nhặt con trùng đã già, nướng hoặc thêm rượu vào cho chết, nung nhỏ lửa cho đến khô hoặc lửa âm ỉ sao tới khô.

Mô tả dược liệu:

Xác khô Cửu hương trùng màu tím nây nhuân mượt, xúc giác và chân thường bẻ gãy, chất nhẹ bọng. Mặt bẻ màu nâu và màu đỏ vàng có mùi hôi đặc biệt.

Vị thuốc có hình 6 cạnh nghiêng về bầu dục, dài 1,5-2 cm, rộng khoảng 1cm, đầu thì nhỏ hình gần như tam giác, có đôi mắt nhỏ lồi ra, một đôi sừng để chạm, năm đốt thường rụng, Lưng mầu tía, nâu hoặc nâu thẫm, có chất màng có 2 đôi cánh trong suốt, ở ngực có 3 đôi chân, chân sau rất dài, lột xác rụng luôn, mặt của bụng có các vết nhăn nhúm mầu nâu đen, có 5 vòng đốt, giữa khoảng cách đốt gần mép có điểm nhỏ lồi lên, chất ròn dễ gẫy, có thể thấy trong bụng chứa chất vật chất dạng bột nhờn như dầu. Có mùi hôi tanh đặc biệt. Lấy toàn bộ thân trùng hoàn chỉnh, mầu nâu, sáng, không độc, là dược liệu tốt.

Thành phần hóa học

Cơ thể sâu chứa chất béo , protein và chitin, axit stearic , axit palmitic và axit olei

Tác dụng dược lý

Vi khuẩn trong Bọ xít dưa có tác dụng kháng khuẩn mạnh đối với Staphylococcus aureus , Salmonella typhi, Bacillus Paratyphoid, và Shigella flexneri, và thúc đẩy sự trao đổi chất của cơ thể.

Vị thuốc cửu hương trùng

(Tính vị, quy kinh, công dụng, liều dùng)

Tính vị

Tính vị, vị mặn, tính ấm không độc.

Quy kinh:

Nhập kinh, Tỳ, Thận.

Tác dụng:

Bình can, chỉ thống, trệ khí giữa bụng, tỳ vị suy nhược, tráng nguyên dương.

Chủ trị:

Đầy tức ngực bụng. Liệt dương.

Liều dùng:

8 phân- 1,15g.

Kiêng kỵ:

Âm hư hỏa vương. Dương vật dễ cương cứng cấm dùng.

Tác dụng chữa bệnh của vị thuốc cửu hương trùng

Trị can khí thống

Nhiếp Sinh Phương có bài Ô Long Hoàn trị chứng can khí thống. Uống lâu lợi ích cho người. Tổng binh Hà Khanh ở Tứ Châu thương uống có hiệu quả. Bài này dùng Cửu hương trùng 30g, 1 nửa sống nửa sao, Xa tiền tử (sao qua), Trần bì, Quất bì, mỗi thứ 12g, Bạch truật sao 15g, Đỗ trọng sao vớt Sữa tô 240g. Tán bột trồn mật làm viên bằng hạt ngô đồng lớn, mỗi lần uống 3g 5 với nước muối hoặc rượu vào lúc sáng sớm 1 lần (Bản Thảo Cương Mục).

Trị sa dạ dày, tức đầy ở dạ dày (Sổ Tay Lâm Sàng Thực Dụng).

Cửu hương trùng 30g (sấy khô), Trần bì 20g, Sa nhân 10g, Nhân sâm 20g. Tán bột mịn, ngày uống 3-4 lần, mỗi lần 2g, uống trước bữa ăn với nước nóng.

Trị dạ dày viêm, dạ dày loét (can uất khí trệ).

Bạch thược 16g, Cam thảo 6g, Cửu hương trùng 10g, Giáng hương 10g, Hương phụ (chế) 10g, Lục ngạc mai 10g,Nguyên hồ 10g, Phật thủ (phiến) 16g

Sơ can hòa tỳ. Trị khí trệ, lạc ứ, can và tỳ bất hòa, sốt rét kèm lách to.

Vị thuốc: Chỉ xác 6g, Cửu hương trùng 4g, Diên hồ 6g, Đông truật 6g, Giáp phiến (chế) 6g, Kim linh tử 8g, Mẫu lệ 15g Ô dược 6g, Phật thủ 5g, Quy tu 6g, Thanh bì 6g, Ty qua lạc 6g

Thaythuoccuaban.com Tổng hợp

*************************

DANH MỤC CÁC VỊ THUỐC