CƠN ĐAU QUẶN THẬN

Cơn đau quặn thận là triệu chứng cảm nhận khi áp lực trong đường niệu trên tăng lên đột ngột do tắc ở trong hay ở ngoài niệu quản. Nguyên nhân gây tắc thường gặp là sỏi niệu quản đang di chuyển, cần chẩn đoán chính xác và sớm. Việc điều trị nhằm giải quyết cơn đau và hậu quả của hội chứng tắc đường niệu trên.

1. CÁC TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

1.1. Tiền sử

Bản thân hoặc người trong gia đình có sỏi thận, cơn đau xuất hiện sau một chuyến du lịch hoặc sau tập thể dục nặng.

1.2. Các triệu chứng cơ năng

Bệnh nhân kêu đau ở một bên thắt lưng, đau đột ngột, dữ dội, từng cơn với cường độ tăng lên lan toả xuống vùng bẹn và sinh dục ngoài. Mọi tư thế giảm đau đều không có hiệu quả.

Cơn đau kèm theo buồn nôn hoặc nôn.

Đi tiểu nhiều lần, đái khó hoặc buốt, có khi có máu.

1.3. Các triệu chứng thực thể

Thăm khám nhẹ nhàng vùng thắt lưng, bệnh nhân rất đau bên trong. Có khi sờ thấy thận to.

Các vùng khác bình thường, bụng hơi trướng, không có thoát vị.

Thăm trực tràng: bình thường, trừ khi sỏi nằm sát thành bàng quang.

1.4. Các triệu chứng toàn thân

Bệnh nhân kêu la, luôn thay đổi tư thế.

- Mạch và huyết áp có thể tăng lên.

Nhiệt độ bình thường, hoặc có sốt nhẹ.

2. CÁC XÉT NGHIỆM SINH HOÁ

2.1. Xét nghiệm nước tiểu

Nhiều hồng cầu và bạch cầu thoái hoá.

2.2. Xét nghiệm máu

Urê và creatinin máu: bình thường hay tăng lên.

Công thức bạch cầu: thường không tăng.

3. CHẨN ĐOÁN HÌNH ẢNH

3.1. Chụp Xquang bụng không chuẩn bị

Chụp thẳng hay nghiêng.

Phân biệt sỏi niệu quản dọc theo đường đi của niệu quản với hạch vôi hoá và tĩnh mạch vôi hoá (phlebolithe).

3.2. Siêu âm vùng thắt lưng

Phát hiện sỏi có hình tăng âm kèm theo bóng cản, số lượng sỏi.

Bóng thận, nhu mô dày hay mỏng, đài bể thận và niệu quản có giãn hay không.

Hình ảnh bất thường: ung thư tế bào chuyển tiếp ở bể thận, niệu quản (ít gặp).

Với hai phương pháp trên đây thường có thể chẩn đoán thể thông thường của cơn đau quặn thận.

3.3. Chụp niệu đồ tĩnh mạch

Chỉ nên làm ngoài cơn đau, để thu thập thông tin về vật cản, nguyên nhân (sỏi hay u).

Cho biết chức năng thận: giãn đài bể thận, chậm bài tiết hoặc chậm bài xuất. Thận “câm", ngừng hoạt động tạm thời do phản xạ hoặc mất hết chức năng.

3.4. Chụp cắt lớp

Khi chưa xác định được chẩn đoán

4. CÁC THỂ LÂM SÀNG

4.1. Thể không có biến chứng

Hay gặp, do sỏi niệu quản 4 - 5mm, không gây nhiễm khuẩn hoặc gây tắc hoàn toàn.

Diễn biến thuận lợi, sỏi di chuyển và có thể bị loại ra ngoài bằng điều trị nội khoa.

4.2. Thể có biến chứng

Sỏi gây thận ứ nước nhiễm khuẩn, có thể gây nhiễm khuẩn huyết, cần điều trị ngoại khoa khẩn cấp.

Vô niệu do sỏi trên thận duy nhất hoặc khi thận bên kia mất chức năng. Điều trị ngoại khoa là cần thiết để giải phóng chức năng thận.

Cơn đau kéo dài và dữ đội, không giảm với thuốc giảm đau, có thể phải điều trị ngoại khoa.

sỏi tiết niệu trên bệnh nhân có thai kèm theo nhiễm khuẩn rất nặng.

5. CÁC THỂ DO NGUYÊN NHÂN KHÁC

5.1. Nguyên nhân tắc từ bên trong đường tiết niệu trên

Hay gặp nhất là sỏi cản quang (oxalat calci, phosphat calci) không cản quang (acid uric).

Ung thư tế bào chuyển tiếp, hẹp niệu quản - bể thận do lao.

5.2. Nguyên nhân gây tắc từ bên ngoài đường tiết niệu trên

Hạch

U ác tính, lành tính (u xơ tử cung).

Bệnh xơ mô sau phúc mạc.

6. CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

Cơn đau quặn thận phải được chẩn đoán phân biệt với:

6.1. Các bệnh cấp cứu có sốt

Viêm đường mật Viêm ruột thừa Viêm phổi.

6.2. Các bệnh cấp cứu khác

Cơn đau dạ dày.

Viêm tuỵ cấp.

Giun chui ống mật. U nang buồng trứng xoắn.

Chú ý: Không để sót phồng động mạch chủ bụng.

7. ĐIỀU TRỊ

7.1. Đối với các thể không biến chứng

- Hạn chế uống nước.

- Dùng các loại thuốc chống viêm không steroid tiêm bắp hay tiêm tĩnh mạch.

- Đau nhiều có khi phải dùng morphin, theo chỉ dẫn của thầy thuốc.

7.2. Đối với các loại có biến chứng (có nhiễm khuẩn, vô niệu)

Kháng sinh: loại cephalosporin thế hệ 2 hoặc 3.

Dẫn lưu thận qua da, hoặc phẫu thuật dẫn lưu thận.

Lúc ổn định, nếu nguyên nhân là sỏi, tán sỏi ngoài cơ thể, tán sỏi niệu

quản nội soi. Mổ lấy sỏi qua nội soi hay qua phẫu thuật.

Điều trị nguyên nhân sau khi ổn định:

+ Hẹp niệu quản do lao (nong niệu quản, tạo hình niệu quản).

+ Chèn ép từ bên ngoài niệu quản do u xơ tử cung (phẫu thuật), do xơ mô sau phúc mạc (gỡ dính và dùng phúc mạc bọc quanh niệu quản).

Tóm lại, cơn đau quặn thận là một cấp cứu ngoại khoa, thường do sỏi niệu quản gây nên. Việc chẩn đoán chủ yếu dựa vào siêu âm và lúc đỡ cơn đau, chụp niệu đồ tĩnh mạch. Tuy nhiên cần làm giảm cơn đau và tạo điều kiện cho sỏi di chuyển xuống dưới, Nếu vô niệu hoặc có nhiễm khuẩn, cần điều trị kháng sinh

kịp thời và có biện pháp dẫn lưu nước tiểu thích hợp. Lúc đã ổn định, cần điều trị nguyên nhân.

8. ĐÔNG Y ĐIỀU TRỊ CƠN ĐAU QUẶN THẬN

Đông y quy bệnh này vào chứng ‘Thạch Lâm’, Thận Kết Thạch, Du Niệu Quản Kết Thạch. Tùy vị trí và tính chất của sỏi mà biểu hiện cơn đau khác nhau và có bài thuốc điều trị khác nhau. Bạn có thể Tham khảo về Đông y điều trị cơn đau quặn thận tại địa chỉ: https://www.thaythuoccuaban.com/thuoc_chua_benh_viem_dau/condauquanthan.html

Bạn có thể gọi đến số 18006834 (miễn cước gọi) để được bác sĩ tại Phòng khám Đông y Nguyễn Hữu Toàn tư vấn chi tiết về bệnh và cách điều trị.

Thaythuoccuaban.com Tổng hợp

*************************

Tham khảo ý kiến thầy thuốc

Thần dược cho người đột quỵ

Thực phẩm cho người tiểu đường