Rau
răm - Polygonum odoratum Lour, thuộc họ Rau răm
Polygonaceae.
Mô tả:
Cây thảo mọc hằng năm, có tuyến nhiều hay ít. Thân mọc trườn
ở gốc và đâm rễ ở các mấu, rồi đứng lên cao 30-35cm. Lá mọc
so le, hình bầu dục ngọn giáo, nhọn hay to ở chóp, cuống rất
ngắn, mép lá và gân chính phủ đầy những lông nhọn khá dài;
bẹ chìa ngắn ôm lấy thân, có nhiều gân song song mà phần lớn
kéo dài ra thành những sợi dài. Hoa họp thành bông dài, hẹp,
mảnh, đơn độc hay xếp từng đôi hoặc thành chùm ít phân nhánh.
Quả nhỏ, có 3 cạnh, nhọn hai đầu, nhẵn và bóng.
Bộ phận dùng:
Cành và lá - Ramulus et Folium Polygoni Odorati.
Nơi sống và thu hái:
Loài đặc hữu của Ðông Ðông Dương mọc hoang hoặc được trồng
nhiều làm rau gia vị. Thu hái cành lá quanh năm, thường dùng
tươi.
Thành phần hoá học:
Lá có tinh dầu màu vàng nhạt, mùi thơm mát dễ chịu.
Tính vị tác dụng:
Rau răm có vị cay nồng mùi thơm, tính ấm; có tác dụng tán
hàn, tiêu thực, sát trùng.
Công dụng, chỉ định và phối hợp:
Thường dùng ăn để kích thích tiêu hoá, chữa dạ dày lạnh, đầy
hơi đau bụng, kém ăn, co gân (chuột rút), ỉa chảy. Còn dùng
chữa sốt, làm thuốc lợi tiểu và chống nôn. Dùng ngoài để
chữa bệnh ngoài da (hắc lào, sâu quảng) rắn cắn và chó dữ
cắn. Ngày dùng 20-30g giã tươi lấy nước uống hay sắc uống.
Ðơn thuốc:
1. Chữa
bỗng dưng đau tim không chịu nổi; Dùng rễ rau răm 50g sắc
rồi chế thêm một chén rượu vào uống, mỗi lần 1 chén.
Theo
bác sĩ Lê Minh, người bị say nắng thể trạng bán hôn mê, dùng
Rau răm 30g, Sâm bố chính 20g (tẩm nước gừng), rễ Ðinh lăng
(lá nhỏ) 16g, Mạch môn 10g; 4 vị sao vàng, nước 600ml, sắc
còn 200ml, chia 2 lần uống trong ngày.
3.
Chữa kém ăn: Rau răm ăn theo gia vị hoặc dùng cả cây 10-20g
sắc uống sau bữa ăn.
4.
Chữa ghẻ lở, chốc, sâu quảng: Rau răm toàn cây ngâm rượu.
Lấy rượu đó bôi, hoặc giã nát xát hoặc đắp rồi băng lại.
5.
Chữa tê bại, vết thương bầm tím sưng đau: rau răm tươi giã
nát trộn với long não hoặc dầu Long não hay cồn Long não,
xoa hoặc băng vào các nơi tê đau.
6.
Chữa rắn cắn: Rau răm dùng tươi cả cây nhai nuốt (hoặc giã
nát vắt lấy nước cốt uống) còn lá đắp vào vết thương. Hoặc
lấy 20 ngọn rau răm tươi đắp vắt nước uống, bã đắp.
Rau
răm tuy không độc, nhưng nhân dân có kinh nghiệm từ xưa lưu
truyền lại: dùng nhiều rau răm quá thì hại về mặt sinh lý,
kém cường dương tráng khí, chân huyết cũng khó đi, hay phá
huyết, nên khi có thai cũng không nên ăn nhiều Rau răm.
