RRâu mèo, Cây bông bạc - Orthosiphon spiralis
(Lour.) Merr., thuộc họ Hoa môi - Lamiaceae.
Mô
tả:
Cây thảo lRâu năm, cao khoảng 0,5-1m. Thân vuông,
thường có màu nRâu tím. Lá mọc đối, có cuống ngắn,
chóp nhọn, mép khía răng to. Cụm hoa là chùm xim co
ở ngọn thân và ở đầu cành. Hoa màu trắng sau ngả
sang màu xanh tím. Nhị và nhụy mọc thò ra ngoài, nom
như rRâu mèo. Bao phấn và đầu nhụy màu tím. Quả bế tư.
Bộ
phận dùng: Toàn
cây - Herba Orthosiphonis.
Nơi sống và thu hái:
Loài cây miền Malaixia - ChRâu Ðại Dương, thường được
trồng nhiều ở vùng đồng bằng và vùng núi, cây chịu
ngập tốt. Trồng bằng hạt. Khi dùng làm thuốc, cắt cả
cây, thu hái khi cây chưa có hoa, rửa sạch, thái nhỏ,
phơi khô.
Thành phần hoá học:
Cây chứa một glycosid đắng là orthosiphonin, tinh
dầu, chất béo, tanin, đường và một tỷ lệ khá cao
muối vô cơ, trong đó chủ yếu là muối kali.
Tính vị, tác dụng:
RRâu mèo có vị ngọt, nhạt, hơi đắng, tính mát; có tác
dụng thanh nhiệt, lợi tiểu, tiêu viêm, trừ thấp.
RRâu mèo làm tăng lượng nước tiểu và thúc đẩy sự bài
tiết urê, các chlorua và acid uric. Có tác dụng tốt
đối với các chứng rối loạn đường tiêu hóa, bệnh thấp
khớp, đau lưng, đau nhức khớp xương. Còn có tác dụng
tốt đối với bệnh xung huyết gan và bệnh đường ruột.
Hiệu quả của nó là do tác dụng kết hợp của glycosid
với các muối kiềm, các chất giống như tanin của dầu
thơm và của một saponin. Dịch chiết bằng nước giàu
hoạt chất hơn (28,8%).
Công dụng, chỉ định và phối hợp:
Thường được dùng trị: 1. Viêm thận cấp và mạn, viêm
bàng quang; 2. Sỏi đường niệu; 3. Thấp khớp tạng
khớp. Liều dùng 30-50g, dạng thuốc sắc.
