Râu hùm, Củ dòm, - Tacca chantrieri André.,
thuộc họ Râu hùm - Taccaceae.
Mô
tả:
Cây thảo sống lâu năm, cao 50-80cm. Thân bò dài, có
nhiều đốt. Lá mọc thẳng từ thân rễ, có phiến hình
trái xoan nhọn, dài 25-60cm, rộng 7-20cm, màu lục
bóng, mép nguyên lượn sóng, cuống lá dài 10-30cm.
Hoa màu tím đen mọc tụ họp thành tán trên một cán
thẳng hay cong dài 10-15cm; bao chung của tán có 4
lá bắc màu tím nâu, các lá bắc ngoài hình trái xoan,
nhọn mũi, các lá bắc trong hình trái xoan, thuôn
nhọn ở gốc, các sợi bất thụ dài tới 25cm. Hoa có
cuống đài, 6 nhị, bầu dưới có lối đính noãn bên. Quả
không tự mở; hạt có 3 cạnh, màu đỏ tím.
Hoa tháng 7-8, quả tháng 9-10.
Bộ
phận dùng:
Thân rễ - Rhizoma Taccae Chantrieri.
Nơi sống và thu hái:
Loài phân bố ở Nam Trung Quốc, Ấn Độ và các nước
Ðông dương. Ở nước ta, cây mọc hoang ở ven suối và
rừng ẩm. Có thể thu hái thân rễ quanh năm, rửa sạch,
phơi hay sấy khô.
Thành phần hoá học:
Thân rễ chứa Saponin steroid, khi thủy phân cho
diosgenin, taccaosid,
b-sitosterol.
Tính vị, tác dụng:
Thân rễ có vị cay đắng, tính mát; có tác dụng thanh
nhiệt giải độc, tiêu viêm chỉ thống, lương huyết,
tán ứ. Toàn cây có độc.
Công dụng, chỉ định và phối hợp:
Thân rễ dùng ngoài chữa thấp khớp.
Ở
Trung Quốc, cây được dùng uống trị lao lực, viêm
loét dạ dày và hành tá tràng, viêm gan, huyết áp cao,
đau dạ dày, bỏng lửa, lở ngứa.
