Hôi,
Sâu cối – Gomphostemma leptodon Dunn., thuộc họ Hoa môi -
Lamiaceae.
Mô tả: Cây nhỏ cao 1-1,5m,
thân đứng, ít phân nhánh, dày, có khía dọc, 4 góc tù, phủ
lông nhỏ dày đặc, hình sao. Lá mọc đối, hình trứng rộng, mép
khía răng nhỏ, mặt dưới có lông. Hoa mọc thành xim ở nách lá,
nhiều hơn, dày đặc, không cuống; lá bắc nhỏ; đài hình chuông,
5 răng; tràng màu trắng, mặt ngoài có lông, phiến 2 môi, môi
trên tròn, môi dưới 3 thuỳ; nhị không thò ra ngoài; bầu nhẵn,
vòi nhẵn. Quả bế nhỏ, nhẵn.
Hoa
tháng 12.
Bộ phận dùng: Lá, rễ - Folium
et Radix Gomphostemmae
Nơi sống và thu hái: Thường
gặp ở rừng phục hồi, ở rìa rừng núi đất ở Lạng Sơn, Bắc Thái,
Hoà Bình, Ninh Bình.
Công dụng, chỉ định và phối
hợp: Cây chỉ mới được dùng theo kinh nghiệm dân gian. Lá và
thân giã ra rưới với nước gạo cho ngấm, rồi nướng nóng đắp
bên ngoài da chữa sâu quảng, sâu cối. Lá cũng dùng nấu nước
rửa chữa lở, ghẻ, mụn nhọt. Rễ được dùng sắc uống chữa đau
đầu kinh niên