|

Linh
Chi đă được biết từ nhiều ngàn năm trước. Tần Thủy Hoàng muốn kiếm
những cây nấm này nên sai đạo sĩ Từ Phúc đem 1500 đồng nam, 1500
đồng nữ dong thuyền ra Đông Hải t́m thuốc trường sinh. Phái đoàn
đó ra đi mà không thấy trở về, không biết v́ mất tích ngoài biển
cả hay v́ không kiếm ra nên sợ không dám về phục mệnh. Có thuyết
cho rằng họ đă định cư trên quần đảo Phù Tang và là tổ tiên của
người Nhật hiện nay.
Trong lịch sử không biết bao nhiêu người đă t́m cách gây giống và
trồng loại nấm này nhưng đều thất bại. Măi tới năm 1971, hai nhà
bác học người Nhật tên là Yukio Naoi và Zenzaburo Kasai, giáo sư
của phân khoa nông nghiệp, đại học Kyoto mới thành công trong việc
gây giống và người ta mới sản xuất được vị thuốc này một cách qui
mô. Từ đó Linh Chi được trồng và sử dụng trong việc bào chế chứ
không chỉ là huyền thoại.
Hiện nay, thế giới hàng năm sản xuất vào khoảng 4,300 tấn, trong
đó riêng Trung Hoa trồng khoảng 3000 tấn c̣n lại là các quốc gia
Đại Hàn, Đài Loan, Nhật Bản, Thái Lan, Hoa Kỳ, Malaysia, Việt Nam,
Indonesia và Sri Lanka. Nhật Bản tuy t́m ra cách trồng nhưng nay
chỉ sản xuất khoảng 500 tấn mỗi năm, đứng sau Trung Hoa. Kỹ nghệ
trồng Linh Chi ngày càng phát triển, và tại Việt Nam nhiều nhà nông
nghiệp học cũng đă nghiên cứu và thiết lập một trại trồng và bào
chế Linh Chi ở Saigon từ năm 1987.
Linh Chi, viết theo kiểu phiên âm Trung Hoa Lingzhi hay Lingchih,
tên Nhật reishi, tên khoa học ganoderma lucidum, là một loại nấm
thuộc họ đa khổng (polyporaceae), thường mọc trên những cây mục.
Thời xưa người ta chỉ có thể t́m thấy nấm trong rừng, trên những
núi cao chứ không cách ǵ gây giống được. Có sách lại nói là Linh
Chi chỉ t́m thấy ở phía tây núi Thái Hàng. Chính v́ thế mà cây nấm
này càng mang nhiều truyện thần kỳ. Trong truyện Bạch Xà tinhụ,
Linh Chi có tác dụng cải tử hoàn sinh, làm cho người chết có thể
sống lại được. V́ chưng người ta c̣n gọi là Linh Chi thảo nên nhiều
tác giả đă cho rằng đây là một loại cây cỏ. Thực ra, như trên đă
nói, Linh Chi là một loại nấm.
Trong thiên nhiên, nấm này thường chỉ có nơi rừng rậm, ít ánh sáng
và độ ẩm cao. Những cây thường có Linh Chi là cây mận, dẻ (pasania),
và guercus serrata. Tuy nhiên trong hàng vạn cây già, chỉ có độ
hai ba cây có Linh Chi. V́ thế nấm này rất hiếm trong dạng thiên
nhiên. Hơn thế nữa, nấm t́m được thường không mấy khi nguyên vẹn
mà hay bị sâu bọ cắn nát. Vỏ ngoài của Linh Chi rất cứng, nên việc
nẩy mầm càng thêm khó khăn và việc t́m được cây nấm trở thành huyền
thoại. Khi may mắn kiếm được, người ta thường phải dấu cả người
thân và coi như một gia bảo. Mỗi khi kiếm được loại nấm này, cả
vùng đó mở hội ăn mừng và lập tức loại dược thảo quí dược này được
đem tiến cung. Linh Chi càng huyền bí khi người ta c̣n đặt cho nó
cái tên vạn niên Linh Chi, cho rằng ai ăn được nó sẽ trường sinh
bất tử.
Tuy nhiên phần chúng ta nh́n thấy ở cây nấm chỉ là bộ phận nổi,
v́ chính cây nấm là phần nằm ngầm trong thớ gỗ, có tên khuẩn ti
thể (mycelium), là những đường dây chằng chịt, giống như rễ cây
có nhiệm vụ hút chất bổ nuôi thân. Và khi nào điều kiện c̣n thuận
tiện, phần ngầm này tiếp tục phát triển và nẩy ra những cánh nấm.
Những cây nấm này là một bộ phận tái biến chế (recyclers) quan trọng
trong thiên nhiên v́ nó làm gia tăng tieán tŕnh hủ nát của thảo
mộc, góp một phần quan trọng vào môi trường chúng ta đang sống.
Những cây cỏ sẽ biến thành mùn nuôi sống các cây khác. Không có
những cây nấm, thế giới sẽ chỉ là một băi rác khổng lồ, chất đầy
những vật liệu chết, mà phải mất một thời gian rất lâu mới tiêu
đi được.
Linh Chi có nhiều h́nh dạng khác biệt, có cái h́nh nấm nhưng mũ
nấm không tṛn mà nhăn nheo, có thứ giống như trái thận, có thứ
lại h́nh giống như sừng hươu. Theo Thần Nông Bản Thảo có 6 loại
Linh Chi, mỗi loại có một công năng đặc biệt.
- Thanh chi (xanh) vị toan b́nh, giúp cho mắt sáng, bổ can khí,
giúp cho an thần, nhân thứ, dùng lâu sẽ thân thể nhẹ nhàng, thoải
mái.
- Xích chi (đỏ), vị đắng, chủ vị, ích tâm khí, tăng trí tuệ.
- Hắc chi (đen) ích thận khí, khiến cho đầu óc tinh tường.
- Bạch chi (trắng) ích phế khí, làm cho trí nhớ dai.
- Hoàng chi (vàng) ích t́ khí, an thần, trung ḥa.
- Tử chi (tím đỏ) bảo thần, ích tinh, làm cứng gân cốt, da tươi
đẹp.
Cả sáu loại đều có công năng giúp người ta thân thể khinh linh,
tiêu sái, trẻ măi không già, trường thọ.
Bản Thảo Cương Mục của Lư Thời Trân viết là "dùng lâu, người nhẹ
nhàng, không già, sống lâu như thần tiên". Nói chung, Linh Chi bổ
đủ ngũ tạng, nhưng mỗi loại bổ một khác. Tuy nhiên những biện biệt
trong Thần Nông Bản Thảo xem ra chỉ thuần lư, dựa trên ngũ hành,
ngũ sắc để luận hơn là được thử nghiệm thực tế. Màu xanh thuộc mộc,
chủ can nên thanh chi bổ gan, màu trắng thuộc kim, chủ phế nên bạch
chi bổ phổi, màu đen thuộc thủy, chủ thận nên bổ thận, màu vàng
thuộc thổ, chủ t́ vị nên bổ t́. Những tác dụng và hậu quả đều do
đó hệ luận đó mà ra.
Gần đây khi t́m được cách gây giống, những khoa học gia Nhật Bản
chứng minh được rằng những cây nấm màu sắc khác nhau không phải
v́ khác loại mà chỉ v́ môi trường và điều kiện sinh hoạt khác nhau.
Thay đổi điều kiện người ta có thể có được đủ sáu loại từ cùng một
giống.
Nguồn:
namlinhchi.net
|