Huyễn là
hoa mắt, vựng là chóng mặt, chòng chành mọi vật xoay chuyển,
nghiêng ngả không yên người như muốn ngã. Dân gian thường
gọi chung là hoa mắt chóng mặt. Nhẹ thì hết ngay khi nhắm
mắt, nặng thì kèm thêm buồn nôn, nôn, toát mồ hôi, ngã lăn
ra. . .
Tố vấn chí chân yếu đại luận viết : " chư phong tác huyễn
giai vu thuộc can" ý nói các loại phong gây huyễn vựng đều
do can phong nội động sinh ra, chữa can là chính
Hà gian lục
thư ghi: " phong hoả giai dương, dương đa kiêm hoả, dương
chủ hô động, lưỡng dương tương bác tắc vi tuyền chuyển" ý
nói phong và hoả đều thuộc dương, dương thường kiêm hoả,
dương chủ về động, hai dương ( phong và hoả ) tương bác với
nhau tất gây ra huyễn vựng, chữa hoả là chính
Đan khê
tâm pháp viết : " vô đờm bất tác huyền " nghĩa là không có
đờm thì không gây huyễn vựng cho nên ông chủ trương chữa đờm
là chính
Hải Thượng Lãn Ông trong y trung quan kiện viết: " bệnh
chóng mặt trong phương thư đều chia ra phong , hàn, thử,
thấp, khí, huyết, đờm để chữa, đại ý không ngoài chữ hoả. Âm
huyết hậu thiên hư thì hoả động lên, chân thuỷ tiên thiên
suy thì hoả bốc lên, bệnh nhẹ thì chữa hậu thiên, bệnh nặng
thì chữa tiên thiên". Cảnh Nhạc toàn thư viết : " vô hư bất
tác huyễn, vô hoả bất tác vựng ", nghĩa là không hư thì
không hoa mắt, không có hoả thì không gây chóng mặt vậy
huyễn vựng là do hư hợp với hoả gây nên, phép chữa bổ hư
giáng hoả
Theo YHHĐ
huyễn vựng (hội chứng me-ni e) có thể do rất nhiều bệnh
khác nhau như cao huyết áp, xơ cứng động mạch não, thiếu máu,
suy nhược thần kinh, rối loạn tiền đình, bệnh ở não, bệnh ở
tai trong . . .
Tóm lại người xưa cho rằng bệnh này thường do phong, hoả,
đờm và hư gây nên . Trên lâm sàng gia đình tôi chia bệnh làm
5 thể là can dương thượng kháng, đờm trọc trung trở, thận
tinh bất túc, khí huyết hư, thuỷ ẩm ứ đọng
Điều trị
1.
Can dương thượng kháng
Nguyên nhân:
- Can dương vốn thịnh, dương
khí bốc lên gây chóng mặt
- Tình chí uất ức lâu ngày, uất lâu hoá hoả làm can âm hao
tổn, can dương thượng kháng, nhiễu loạn thanh không gây
chóng mặt
- Thận thuỷ hư không nuôi
dưỡng được can mộc, làm can âm hư , can dương thượng kháng
gây chóng mặt
- Ba nguyên nhân này có thể là nhân quả lẫn nhau như can
dương thịnh sẽ làm can âm hư tổn, can âm hư tổn lâu ngày sẽ
làm thận âm cũng hư tổn, thận âm hư tổn ngược lại sẽ làm cho
can âm càng hư tổn thêm mặt khác can dương thịnh can âm suy
sẽ làm cho người ta tình chí hay cáu giận uất ức, uất lâu
lại hoá hoả..vì vậy trong khi điều trị nên đồng thời chú ý
dự phòng cả 3 nhân tố trên ( trị vị bệnh )
Triệu chứng:
Huyễn vựng, ù tai, đau đầu, căng mắt, mặt lúc đỏ lúc không,
cáu gắt, ngủ ít mơ màng, miệng đắng, lưỡi đỏ rêu vàng hoặc
ít rêu, mạch huyền, huyền tế đới sác, khi giận dữ thì bệnh
nặng lên
Phân tích:
Huyễn vựng, ù tai, đau đầu căng mắt là do can dương thượng
cang nhiễu loạn thanh khiếu, dương thăng bập bùng nên mặt
lúc đỏ lúc không, mạch huyền, miệng đắng, lưỡi đỏ rêu vàng,
là biểu tượng của can dương vượng, lưỡi đỏ ít rêu, ít ngủ mơ
màng mạch huyền tế đới sác là âm hư hoả viêm, khi giận dữ
thì bệnh nặng lên là vì khi giận thì can khí nghịch lên trợ
hoả thượng cang
Phương pháp
điều trị : Tư âm thanh nhiệt, bình can tức phong
Phương dược
: Dùng "HV CAN DƯƠNG
(HUYỄN VỰNG 1)"
hoặc bài
Sinh địa
16-20
Đan bì
8-10
Bạch thược
10-12
Sài hồ
8-12
Kỉ tử
12
Câu đằng
12
Qui đầu
8
Thiên ma
12
Lá vông
8-12
Gia giảm:
Nếu mắt đỏ
mạch huyền sác, huyết áp cao là can hoả quá mạnh gia thêm
long đởm thảo, hạ khô thảo, Hoàng Cầm để thanh can tiết
nhiệt, Mộc thông, Sa tiền, trạch tả để lợi tiểu giải nhiệt
hạ huyết áp
Chân tay
máy động là phong quá thịnh gia qui bản, Mẫu lệ để chấn can
tức phong
Dưỡng sinh
:
Nên tập nằm
thư giãn để tăng cường khả năng ức chế ( bổ âm )
Giữ cho tâm
tình được thư thái, tránh những kích thích về tâm lý, như
cáu giận, căng thẳng, đối địch, cố chấp.. . Người bệnh có
thể thay đổi hoàn cảnh công tác, không nên đòi hỏi quá cao,
mở rộng xã giao, cởi mở tâm tình, đi du lịch, nghe nhạc nhẹ
nhàng . . .
Không nên
ăn các đồ ăn kích thích như ớt, thịt chó, đồ nướng cháy,
uống rượu, cà phê, thuốc lá . . .
Nên ăn
thanh đạm, nhiều rau tươi, hoa quả mát như lê, táo. . .
2. thể
khí huyết hư
Nguyên nhân
: Người bị bệnh lâu ngày không khỏi, hoặc mới bị bệnh nặng,
hoặc mới mổ, mới sinh con khí huyết bị hao tổn hoặc mất máu,
hư không hồi phục, hoặc tỳ vị hư nhược không sinh được khí
huyết làm khí huyết đều hư. Khí hư thì thanh dương không lên
được não, huyết hư thì não không được nuôi dưỡng đều gây nên
huyễn vựng
Triệu chứng
: Sắc mặt xanh hoặc vàng úa, hồi hộp, ngủ ít, mệt mỏi, hay
quên ăn kém, lưỡi nhạt ít rêu, móng tay móng chân không tươi,
chóng mặt hoa mắt, mệt mỏi, tiếng nói nhỏ, ngại nói, kinh
nguyệt không đều, lượng ít, sắc nhạt mạch tế nhược.
Phương pháp
điều trị : Bổ dưỡng khí huyết kiện tỳ vị
Điều trị:
Dùng HUYỄN VỰNG 2
Hoặc có thể
dùng Bát trân
thang gia giảm
Châm cứu :
Châm các huyệt Bách hội, Phong trì, Định huyễn, Cách du,
Huyết hải, Túc tam lý, Nội quan, Tam âm giao
Tránh lo
nghĩ, vì lo nghĩ sẽ làm hại đến tỳ, làm tiêu hao khí huyết,
mất ngủ. Bệnh càng thêm nặng
3. Đàm
trọc trung trở
Nguyên nhân:
Do ăn nhiều thứ béo ngọt làm tỳ vị bị tổn thương không vận
hoá được đồ ăn thành tinh chất để nuôi cơ thể mà đọng tụ lại
thành đờm thấp. Đờm thấp ngăn trở làm thanh dương không
thăng, trọc âm không giáng gây huyễn vựng
Triệu chứng: Người
béo trệ, chóng mặt, lợm giọng buồn nôn, ngực bụng đầy buồn,
đầu nặng, ngủ li bì, ăn kém, sáng dậy khạc đờm, miệng nhạt,
Lưỡi non bệu rêu dính, mạch nhu hoạt
Phương pháp điều trị :
Kiện tỳ trừ
thấp, hoá đờm tức phong
Phương
dược: dùng bài HUYỄN VỰNG ĐỜM THẤP (
HUYỄN VỰNG 3)
Bán hạ bạch truật thiên ma thang gia giảm và kinh
nghiệm
Bán hạ B truật th ma thang
Bán hạ
12
Bạch truật
8
Trần bì
8
Bạch linh
8
Thiên ma
8
Cam thảo
4
Sinh khương
4
Nhân sâm
1,5g
Táo
4q
Trạch tả
Hoàng bá
Mạch nha
Thần khúc
Can khương
Gia giảm và
kinh nghiệm:
Nếu chóng
mặt nhiều gia thêm Cương tàm, Đởm nam tinh, để tăng thêm tác
dụng tức phong, Nôn mửa gia Sinh khương, Nếu khí hư gia Đẳng
sâm, Hoàng kì để bổ khí. Nếu ăn kém gia Bạch đậu khấu để
tăng tác dụng tiêu đờm, tiêu thực. Nếu đờm uất hoá hoả (
miệng đắng, rìa lưỡi đỏ, cáu gắt. . .) gia Trúc nhự, Chỉ
thực, Hoàng liên để thanh hoá nhiệt đờm và giáng nghịch
Châm cứu: Châm
các huyệt Bách hội, Phong trì, Định huyễn, Túc tam lý, Phong
long
Dưỡng sinh
:
Nên tập các
động tác xoay mình vặn sườn qua lại, xoa lườn, xoa bụng . .
. có tác dụng kiện tỳ tiêu đờm
Nên ăn bí
đao, dứa, khoai sọ, sứa biển, lươn, trạch, ý dĩ, có tác dụng
lợi thuỷ, long đờm
Nên ăn uống
thanh đạm, kiêng các loại đồ ăn quá béo, quá ngọt dễ sinh
đờm
4. Thận
hư
Triệu chứng:
Huyễn vựng, tinh thần mệt mỏi, hay quên, lưng mỏi chân yếu,
di tinh, ù tai, mất ngủ, nhiều mộng
Nếu thiên
về dương hư thì chân tay lạnh, lưng lạnh, tinh thần uỷ mị,
lưỡi nhạt, mạch trầm tế
Nếu thiên
về âm hư thì ngũ tâm phiền nhiệt, lưỡi đỏ ít rêu, mạch huyền
tế
Nếu thiên
về dương hư thì sinh hàn nên chân tay lạnh, lưỡi nhạt, mạch
trầm tế
Nếu thiên
về âm hư thì sinh nội nhiệt nên ngũ tâm phiền nhiệt, lưỡi đỏ,
mạch huyền tế
Phương pháp
điều trị :
Dương hư :
bổ thận trợ dương
Âm hư : bổ
thận tư âm
Phương dược:
A/ Bổ dương:
Phế thận hoàn,
hoặc Bổ dương hoàn
(phòng khám đông y Nguyễn Hữu Toàn)
hoặc Hữu qui hoàn (
Cảnh Nhạc toàn thư )
HỮU QUI
HOÀN
Qui đầu
12
Lộc giác
16
Đỗ trọng
16
Nhục quế
8-16
Thục địa
30
Kỉ tử
16
Thỏ ti tử
16
Phụ tử
8-16
Hoài sơn
15
Sơn thù
15
Tất cả tán
mịn, Thục địa giã nát chưng lấy cao luyện mật làm hoàn, mỗi
hoàn nặng 15g uống lúc đói, ngày 2 lần vào buổi sáng và buổi
chiều, mỗi lần 1 hoàn
Châm cứu :
Bách hội, Phong trì, Định huyễn, Tam âm giao, Thận du, Mệnh
môn
B/ bổ âm : dùng BỔ ÂM HOÀN (Phòng
khám đy Nguyễn Hữu Toàn hợp với kỉ cúc địa hoàng
hoàn (Y cấp)
Kỷ cúc
địa hoàng hoàn
Đan bì
12
Bạch linh
12
Trạch tả
12
Thục địa
32
Sơn thù
16
Hoài sơn
16
Kỉ tử
12
Cúc hoa
12
Châm cứu : Bách
hội, Phong trì, Định huyễn, Tam âm giao, Thận du
Dưỡng sinh
: xoa xát vận động vùng đầu và lưng mông và bụng dưới ( các
huyệt Thận du, Mệnh môn, Chí thất, Quan nguyên, Khí hải ...)
rối loạn tiền đình, thuốc chữa bênh rối
loạn tiền đình, thuốc chữa rối loạn tiền đình, thuốc rối loạn tiền đình,
chữa rối loạn tiền đình, đông y chữa rối loạn tiền đình, roi loan tien
dinh, thuoc chua roi loan tien dinh, thuoc chua roi loan tien dinh,
thuoc roi loan tien dinh, chua roi loan tien dinh, dong y chua roi loan
tien dinh,Thuốc Đông y, đông y chữa bệnh mãn tính, chữa bệnh bằng thuốc
đông y, bệnh mãn tính, thuoc dong y, dong y chua benh, chua benh bang
thuoc dong y, man tinh, đông y dược, phòng khám, phòng khám nguyễn hữu
toàn, mãn tính, mạn tính, phòng khám online, dong y, đông y gia truyền,
phòng khám gia truyền, phong kham nguyen huu toan, phong kham dong y,
phong kham gia truyen,đau thần kinh, viem, viem tuyen vu, viem than,
viem gan, viem hong, viem xoang ,đau thần kinh tọa, đau đầu, dau, dau
xuong, dau khop, dau than kinh, dau than kinh toa, dau, roiloantiendinh,
thuocchuabenhroiloantiendinh, benhroiloantiendinh, chuaroiloaitendinh,
thuocroiloantiendinh,
Thông
tin trên Website :
www.thaythuoccuaban.com chỉ có
tính chất tham khảo. Người xem không được dựa vào để tự chữa bệnh.
Phòng
khám đông y Nguyễn Hữu Toàn
: 116B Đà nẵng Quận Ngô quyền - Hải phòng. Điện thoại:
84.031.3852577. GP : 197GCN HNY SYTHP