Biện chứng đông y:
Thấp nhiệt tà độc, chước thương mạch lạc, ứ huyết nội trở, kinh khí bất
hành.
Cách trị:
Thanh nhiệt giải độc, trừ thấp hóa ứ, thông kinh chỉ thống.
Đơn thuốc:
Gia giảm bạch đầu ông thang.
Công thức:
Bạch đầu ông 30g, Hoàng liên 4,5g, Trần bì 30g, Kim ngân hoa 30g, Bạch
thương 18g, Đương qui 10g, Xích tiểu đậu 30g, Điền thất mạt 3g, Địa du
than 12g, Hoạt huyết đằng 30g, Cam thảo 5g.
Sắc uống, mỗi ngày một thang.
Với người bệnh mới mắc, chính khí còn chưa suy, bụng trướng nhiệt thống
thì thêm Đại hoàng, Hậu phác, bệnh đã tương đối lâu ngày, đau dữ dội,
mạch tế vô lực thì thêm Nhân sâm; nếu ỉa máu không thôi, sắc mặt xanh
xao thì thêm A giao châu hoặc Đào hoa tán (Xích thạch chi, Can khương,
gạo tẻ); nếu có tẩy giun thì thêm Ô mai, Xuyên tiêu.
Hiệu
quả lâm sàng: Mã XX, nữ,
12 tuổi, học sinh, vào viện 15-7-1980. Người bệnh 5 ngày trước đây đột
nhiên đau bụng từng cơn liên tục dữ dội. Phân như nước màu hồng, ngày đi
4-5 bận. Thân nhiệt 38o3 C, thần sắc mệt mỏi, mặt nhanh nhợt, vẻ mặt đau
đớn. Tim phổi không có gì khác thường, bụng trướng đầy, ấn đau rõ rệ.
Xét nghiệm phân chứ huyết dương tính. Xét nghiệm máu: huyết sắc tố 6,6g,
hồng cầu 2,32 triệu/mm3m, bạch cầu 16000/mm3, trung tính 88%. Tây y chẩn
đoán lâm sàng là viêm ruột hoại tử. Mời khám điều trị, thấy mạch huyền
sắc, lưỡi đỏ, rêu vàng bẩn. Cǎn cứ vào mạch chứng, thì đây là thấp nhiệt
tà độc thiêu đốt làm thương tổn mạch lạc, ứ huyết nội trở, kinh khí
không chạy. Điều trị phải thanh nhiệt giải độc, trừ thấp hóa ứ, thông
kinh chỉ thống. Cho dùng Gia giảm bạch đầu ông thang, uống 5 thang, các
chứng đều trở lại bình thường, cơn đau cơ bản khỏi hết, đại tiện bình
thường. Tiếp đó cho dùng mấy thang điều lý khí huyết để củng cố, bệnh
khỏi hoàn toàn, bệnh nhân ra viện
