Biện chứng đông y:
Phong và thấp tắc ở trong, ngoại tà xâm nhập quấy phá, mạch lạc nghẽn
tắc, khí huyết không thông.
Cách trị:
Hoạt huyết, thông lạc, khử phong thấp.
Đơn thuốc:Tích toàn hoàn.
Công thức:
Kim mao cẩu tích 30, Toàn yết 30g, Thổ miết trùng 30g, Đại hồi hương
30g. Tất cả tán bột mịn phun nước làm hoàn to bằng hạt ngô đồng, mỗi lần
uống 10g, mỗi ngày uống 2 lần.
Hiệu quả lâm sàng:
Theo dõi một cách có hệ thống 106 ca bệnh này, khỏi 20 ca, có tác dụng
rõ 32 ca, có tác dụng 43 ca, vô hiệu 11 ca, tỉ lệ hữu hiệu toàn bộ 89,6%
Thấp khớp
Biện chứng đông y:
Hàn tà thấp tà xâm nhập quấy phá, đọng lại ở kinh lạc, khí huyết vận
hành bất thông.
Cách trị:
Khu phong hành thấp, thanh hóa uất nhiệt.
Đơn thuốc:Gia vị quế chi thược dược tri mẫu thang.
Công thức:
Quế chi 9g, Ma hoàng 9g, Phòng phong 9g, Phụ phiến 9g, Bạch truật 15g,
Thương truật 15g, Cam thảo 15g, Sinh khương 15g, Bạch thược 30g, Tri mẫu
30g, Thạch cao 30g, Hoàng bá 30g, ý mễ 60g. Sắc uống, mỗi ngày 1 thang.
Hiệu quả lâm sàng:
Trịnh XX, nam, 45 tuổi, sơ chẩn ngày 21 tháng 10 nǎm 1975, gặp mưa bị
ướt, nên tà của hàn thấp đình trệ lại làm cho các khớp ở chân sưng đỏ
đau đớn, đã dùng nhiều thuốc đông thuốc tây chữa hiệu quả không rõ rệt,
sau lại dùng hormon điều trị, bệnh lúc nặng lúc nhẹ, thời tiết thay đổi
càng đau nặng. Khám thấy người bệnh sắc mặt vàng xanh, tinh thần mệt mỏi,
chất lưỡi đỏ rêu vàng bẩn, các khớp tay chân đau đớn, khó co duỗi, cảm
thấy sưng nóng, gặp lạnh thì hơi bớt, sốt sợ gió, tâm phiền miệng khát,
mạch hoạt sác. Đây là cảm hàn thấp, tà uất hóa nhiệt, phải trị bằng phép
khu phong hành thấp, thanh hóa uất nhiệt. Dùng 5 thang "Gia vị quế chi
thược dược tri mẫu thang", uống xong thì các khớp đỡ đau, tiểu tiện còn
váng đỏ, thấp nhiệt còn chưa hết, vẫn dùng bài thuốc trên, thêm Trạch tả
24g, Phòng kỷ 5g, uống 3 thang nữa thì khỏi trên lâm sàng, ra viện.
Bàn luận:
Tà của hàn thấp xâm nhập quấy nhiễu, ngưng đọng ở kinh lạc khí huyết vận
hành không thông mà sinh ra bệnh này, tà của hàn thấp uất mà hóa nhiệt
ắt các khớp sưng đau, thấp nặng ắt các khớp không lợi, lý do làm cho
phát sốt miệng khát, mạch hoạt sác, rêu vàng bẩn chính là do thấp nhiệt
nội uất. Quế chi thược dược tri mẫu thang thêm các thuốc thanh nhiệt lợi
thấp, trừ được thấp nhiệt của biểu lý, lại khử được tà của hàn thấp,
nhưng thấp có tính chất nặng nề bám dính khó mà trừ được nhanh chóng,
phải thêm Trạch tả, Phòng kỷ để bắt cái thấp phải theo tiểu tiện mà tống
ra. Trong bài thuốc giảm lượng Ma, Quế, Phụ, bởi vì ở đây nhiệt nặng hơn
hàn, giữ tính nǎng ôn kinh tán phát của chúng, dùng nhiều thuốc thanh
nhiệt lợi thấp, là trị cái thấp nhiệt quá đáng, đồng thời đuổi tà tán
hàn, thanh nhiệt khử thấp.
Thấp khớp
Biện chứng đông y:
Phong hàn thấp tà làm bế tắc kinh lạc.
Cách trị:
Ôn kinh thông lạc, khu phong chỉ thống.
Đơn thuốc:Túi thuốc chườm.
Công thức:
Lưu hoàng 60g, Bạch chỉ 30g, Xuyên khung 30g, Nhũ hương, Một dược mỗi
thứ 10g.
Các thuốc trên hỗn hợp tán
bột mịn bỏ vào túi vải, dàn đều điều chỉnh chiều dày 0,3cm, dùng dây
buộc chặt ngang dọc (như bọc tã cho trẻ em). Lấy miếng gừng tươi xát mặt
cắt vào chỗ đau, sau đó đặt túi thuốc lên, ngoài đắp nóng thêm, xê dịch
nếu nóng quá. Mỗi ngày làm một lần, mỗi lần dùng xong bảo quản kín không
cho hả khí, dùng được 2 tuần.
Bàn luận:
Bài này lấy Lưu hoàng làm chủ, lấy thêm các thứ cay xuyên qua lạc, hoạt
huyết định thống, làm cho sức nhiệt của nó có thể vào tới chỗ sâu của cơ
nhục, đạt tác dụng ôn kinh thông lạc khu thấp trấn thống. Bài này do chế
biến thuốc cứu "Thái ất", "Lôi hoả", mà ra, nhưng diện tích chườm nóng
lớn hơn, sức nhiệt sâu hơn. Túi thuốc chườm nóng này dễ sử dụng, rẻ nên
bệnh nhân có thể tự làm. Trong thực tế, đối với các chứng viêm cân cơ,
viêm quanh khớp vai, viêm cột sống phì đại, tổn thương phần mềm v.v...
đều có hiệu quả.
