Biện chứng đông y:
Tà nhiệt kết ở tràng vị, dịch của trung tiêu bị khô, khí thượng và hạ
cũng không thể thǎng giáng, uất mà hóa nhiệt.
Cách trị:
Tả hạ táo thực túc thanh lý nhiệt.
Đơn thuốc: Đại thừa khí thang gia vị.
Công thức:
Đại hoàng 9g, Chỉ thực 9g, Nguyên minh phấn 18g (chiêu với nước thuốc),
Xuyên phác 6g, Phục linh 12g, Nguyên hồ 15g Bạch thược 12g, Cam thảo 3g.
Sắc uống mỗi ngày 1 thang.
Hiệu quả lâm sàng: Thư XX, nam, 23 tuổi,
quân nhân phục viên. Đau bụng trên kèm theo nôn dữ dội. Bệnh mới đầu đau
bụng, phát triển thành đau từng cơn nặng dần, từng nôn ra chất có màu
như cà phê, đã 3 ngày không ǎn, bụng trướng, bí đại tiện, không bị cúi
gập người. Đã qua điều trị ở bệnh viện địa phương không kết quả nên
chuyển đến đây. Người bệnh đã 2 nǎm trước từng bị mổ vì bị viêm ruột
thừa kèm viêm phúc mạc. Kiểm tra cạnh rốn, sờ thấy có u dài. Tây y chẩn
đoán là tắc ruột do dính, đã thụt tháo, dùng atropin để chống co thắt,
giảm áp lực dạ dày, ruột, truyền dịch tĩnh mạch vẫn không đỡ đau bụng,
mà bụng lại trướng đầy, cự án, chất lưỡi hơi đỏ, cuống lưỡi rêu trắng,
mạch hoạt sác. Vào viện đến ngày thứ 3 mới đầu chữa bằng thuốc đông y.
Cho dùng bài Đại thừa khí thang gia vị, uống 1 thang lúc 4 giờ chiều hôm
đó, đến 11 giờ đêm lại đại tiện 2 lần, phần nhiều, rất thối, liền theo
đó bớt đau bụng. Sáng sớm hôm sau ǎn một bát cháo loãng, khám lại, đổi
bài thuốc Tiểu thừa khí than gia giảm, gồm: Chỉ xác 9g, Xuyên phác 8g,
Bạch thược 18g, Phục linh 12g, Nguyên hồ 15g, Cốc nha 20g, Cam thảo 3g,
Tô ngạnh 12g. Cho uống 2 thang, mọi chứng đều tiêu hết. Bệnh nhân ra
viện. Cấp cho mang về 3 thang Tứ quân tử thang thêm Bạch thược, Chỉ xác,
Nguyên hồ để củng cố.
