Triệu chứng: hỏang hốt,
thở gấp, đau thắt tim ngực không chịu nổi, thường nằm mơ giật mình dậy,
đã hơn nửa năm. người buồn khổ, da mềm ướt, mặt xanh bệt, nghe phổi bình
thường, tiếng tim yếu mà nhanh, tim đập 156 lần/phút, mạch kết đại, rêu
lưỡi mỏng trắng
Cách trị: Ôn dương hành
khí, thông kinh hoạt lạc.
Đơn thuốc: Phức phương
đan sâm ẩm.
Đan sâm
15
giáng hương
15
Mộc thông
12
vương bất lưu hành
12
tam thất
6
thông thảo
3
. Sắc uống
Công thức: Đan sâm 15g,
Giáng hương 15g, Mộc thông 12g, Vương bất lưu hành 12g, Tam thất 6g,
Thông thảo 3g.
Hiệu quả lâm sàng:
Trương XX, nam, 56 tuổi, xã viên, sơ chẩn ngàh 21-3-1975. Người bệnh
thường vẫn phát sinh Đã từng chẩn đoán là đau thắt động mạch vành, dùng
không ít các thuốc đông thuốc tây mà không kiến hiệu. Khám thấy dinh
dưỡng trung bình, vẻ. Dùng một thang "Phức phương đan sâm ẩm"thấy các
triệu chứng đỡ, bớt hẳn đau ngực, tiếng tim vẫn yếu, tim đập 142 lần/phút,
mạch trầm mà đại, lại cho uống tiếp 2 thang. Ngày 28 tháng 3 khám lại đã
hết đau ngực, không có cảm giác đè nén. Còn hơi thấy tay chân bải hỏai.
Đại tiện kết táo, tim còn đập 110 lần/phút, vẫn uống bài trên bỏ Tam
thất, Vương bất lưu hành, uống 4 thang. Cảm thấy các chứng đều hết, đã
như lúc thường. Theo dõi hỏi lại chưa thấy tái phát, người khỏe mạnh, có
thể làm mọi vịêc lao động chân tay ở nông thôn.
Đau thắt động mạch vành tim
Biện chứng đông y: Khí
huyết ứ tắc, tâm mạch không thông.
Triệu chứng:
Cách trị: Hoạt huyết hóa
ứ, tuyênthông tâm mạch.
Đơn thuốc: Thất tiếu tán
gia vị.
bồ hoàng
10
ngũ linh chi
10
Đan sâm
15
Xích thược
12
Xuyên khung
12
giáng hương
10
cát căn
30
Qua lâu
15
tam thất
3
Sắc uống, mỗi ngày 1
thang
Công thức: Bồ hoàng 10g,
Ngũ linh chi 10g, Đan sâm 15g, Xích thược 12g, Xuyên khung 12g, Giáng
hương 10g, Cát căn 30g, Qua lâu 15g, Tam thất phấn 3g (chiêu với nước
thuốc).
. Người thiên về dương
hư thì có thể thêm Phụ phiến, Nhục quế, người thiên về âm hư thì có thể
thêm Thủ ô, Thốn đông, người thiên về khí hư thì có thể bỏ Linh chi,
thêm Nhân sâm hoặc Đảng sâm, Hoàng kì, người có đàm thấp thì có thể thêm
Trần bì, Bán hạ.
Bàn luận: Việc điều trị
đau thắt động mạch vành tim thì lấy "Thất tiếu tán gia vị" làm chủ yếu,
kết hợp biện chứng thêm bớt ít nhiều, ứng dụng trên lâm sàng có kết quả
mỹ mãn. bài này xây dựng trên cơ sở lý luận biện chứng của đông y, biện
bệnh của tây y, thí dụ trong bài có Đan sâm, Cát cánh, Xuyên khung, Qua
lâu đã được các nghiên cứu dược lý hiện đại chứng minh là đều có tác
dụng dãn nở động mạch vành. Theo chứng minh của nhiều bệnh án được theo
dõi thì bệnh động mạch vành tuyệt đại đa số thuộc về khí trệ huyết ứ phù
hợp với lý luận đông y "không thông ắt đau", "khí hành ắt huyết hành",
dùng các vị thuốc đông y hoaỹt huyết lý khí làm chủ, do đó mà bài này có
tác dụng tương đối mĩ mãn cải thiện các triệu chứng lâm sàng của bệnh
động mạch vành, hơn nữa sau một thời gian dùng thuốc, khi các triệu
chứng lâm sàng chuyểứn biến tốt thì điện tâm đồ bất thường cũng cải
thiện theo.
Bệnh động mạch vành
Biện chứng đông y: Dương
của ngực không hưng phấn lên được đờm ứ làm tắc đường lạc
Triệu chứng:bệnh sắc mặt
xanh tím, ra mồ hôi, vẻ ngoài khổ sở, chất lưỡi đỏ nhạt, có ban ứ, rêu
lưỡi bẩn, mạch tượng huyền hoạt.
.Cách trị: Tuyên tí
thông dương, khoát đàm khư ứ
Bạch linh
12
Bán hạ
9
Trần Bì
9
Trúc nhự
9
Chỉ thực
12
Qua lâu
30
giới bạch
9
giáng hương
15
Đan sâm
15
Xuyên khung
15
Hồng hoa
9
Quế chi
30
Bạch truật
15
. Sắc uống, mỗi ngày 1
.Đơn thuốc: Ôn đảm thang
gia vị.Công thức: Phục linh 15g, Pháp hạ 9g, Trần bì 9g, Trúc nhự 9g,
Chỉ thực 12g, Qua lâu xác 30g, Giới bạch 9g, Giáng hương 15g, Đan sâm
15g, Xuyên khung 15g, Hồng hoa 9g, Quế chi 9g, Bạch truật 15gthang.Hiệu
quả lâm sàng: Chu XX, nam, 60 tuổi, công nhân. Một tháng gần đây sau mỗi
lần lao động nặng nhọc thì lại thấy vùng trước tim đau đớn kiểu đè nén,
một lần có thể kéo dài tới hơn 10 phút, kèm đầu váng, ho, nhiều đờm. Vì
đau ngực kịch liệt thêm ra mồ hôi lạnh 4 giờ liền nên ngày 18 tháng 5 nă
1977 phải vào viện cấp cứu, Điện tâm đồ cho thấy nhịp tim thể hang, động
mạch vành không cung cấp đủ máu cấp tính. Sau khi nhập viện tiêm bắp
50mg dolantin, thở oxy thì đỡ đau, sau đó thường cho dùng
0,2aminophyllin, mỗi ngày 3 lần ngậm dưới lưỡi viên trinitroglycerin.
Đông y hội chẩn thấy người Có tiền sử hút thuốc lá, uống rượu, có tiền
sử viêm phế quản mạn tính, là hung dương không hưng phấn lên được, đờm
trọc ứ tắc, cần phải trị bằng truyền lý thông dương, khử đàm hóa trọc,
hoạt huyết hóa ứ. Cho dùng "Ôn đảm thang gia vị". Sau khi uống 3 thang,
hết đau ngực, uống hết 6 thang thì rêu lưỡi đỡ vàng bẩn đỡ ho. Sau đó
lại xuất hiện chứng thở dốc, đêm ngủ mộng mị nhiều. Dùng bài trên mà
thêm các thứ ích khí an thần: Thái tử sâm 30g, Viễn chí 9g, Bá tử nhân
12g, Dạ giao đằng 30g. Uống xong thì đêm ngủ yên. Sau đó lại đau lưng,
đêm đi đái nhiều nên lại thêm các thuốc bổ thận như Tiên linh tì 9g, Thỏ
ti tử 15g. Dùng thuốc gia giảm hơn 3 tháng, chưa thấy tim trở lại đau
thắt, làm điện tâm đồ nhiều lần thấy đã khôi phục như thường.Bàn luận:
Bệnh động mạch vành thuộc các phạm trù "chân tâm thống" "khuyết tâm
thống", "hung tí tâm thống". Phần lớn do tâm dương không chấn, khí trệ
huyết ứ hoặc đờm trọc làm tắc tâm lạc mà ra. Trong việc thu nhận bệnh
nhân động mạch và để điều trị thường phát hiện thấy đờm trọc chính là
một nguyên nhân trọng yếu dẫn đến sự phát sinh bệnh động mạch vành, nhất
là ở miền nam mưa nhiều, ẩm thấp, đờm trọc thành bệnh. Trên lâm sàng
phàm gặp các hiện tượng tim hồi hộp, ngực đau bức bối, đầu váng, đờm
nhiều, buồn nôn, rêu lưỡi dầy bẩn, mạch huyền hoạt hoặc kết đều thuộc về
"đờm" đối với những bệnh nhân đó, điều trị bằng "Ôn đảm thang gia vị",
tất cả đều có hiệu quả tốt đẹp.
Đau
thắt động mạch vành tim
Biện chứng đông y: Huyết
ứ mạch lạc.
Triệu chứng:
Cách trị: Hoạt huyết hóa
ứ.
Đơn thuốc: Manh trùng
gia vị thang.
manh trùng
6-10
Trần Bì
15
Sắc uống mỗi ngày 1
thang.
Công thức: Manh trùng
6-12g, Trần bì 15g. Người khí hư thì thêm Đảng sâm 30g, người dương hư
thì thêm Tiên linh tì 12g, người âm hư thì thêm Ngọc trúc 15g, người
huyết hư thì thêm Sinh địa 20g.
Hiệu quả lâm sàng: Đã
dùng bài thuốc trên điều trị 15ca đau thắt động mạch vành, xác nhận là
có tác dụng rõ rệt hết đau thắt. Uông XX, nữ, 59 tuổi, bệnh động mạch
vành đã 3 nă, một tháng nay trong ngực bực bội, thở rốc ngày một nặng
hơn. Vùng ngực có cảm giác căng thẳng, bị nén, phiền muộn, mỗi ngày hai
ba lần như thế, mỗi lần kéo dài từ 1 đến 10 phút. ăn uống bài tiết đều
bình thường. Có tiền sử tăng huyết áp đã 25 nă. Ngày 22-10-1977 vào điều
trị ở một bệnh viện, điện tâm đồ sóng T I, II, aVL, aVF, V3-V6 đều ngược
rõ, đoạn ST thì V3-V6 đều xuống thấp, xuống thấp nhất là 0,14mm. Điện
tâm đồ cho thấy thiếu máu cơ tim rõ rệt. Kết hợp triệu chứng bệnh sử,
điện tâm đồ, chẩn đoán là co thắt động mạch vành và cơ tim dưới màng
trong tim cứng tắc. Đã từng uốngviên nitrglycerin tác dụng kéo dài và
nhiều thuốc khác vẫn không thấy cải thiện các triệu chứng và điện tâm đồ.
Ngày 26-10 uống Manh trùng gia vị thang, đến ngày 9 tháng 11 các triệu
chứng ngực bức bối, vùng trước tim căng thẳng, cảm gác nén đều giảm nhẹ
rõ rệt. Điện tâm đồ đoạn ST đi xuống và sóng T đảo ngược đều chuyển lên,
cho là cung cấp máu cho cơ tim có được cải thiện. Tiếp tục dùng thuốc
cho đến ngày 20 tháng 12, đoạn ST V2 3,5 xu ống thấp 0,2-0,5mm, V4 về
đến đường đẳng điện, V2,3,5,6 của sóng T trở thành thẳng đứng, V4 do đảo
ngược trở thành thấp bằng, điện tâm đồ lúc đó cơ bản tương tự điện tâm
đồ của bệnh nhân này làm tháng 4-1977. Xét tình hình bệnh nhân đau động
mạch vành đã 3 nă, tăng huyết áp đã 25 nă, động mạch vành cung cấp thiếu
đã lâu dài nên không thể có khả năng khôi phục hoàn toàn.
Bàn luận: Manh trùng vị
đắng hơi hàn, có tác dụng trục ứ phá tích, thông lợi huyết mạch. Trên
lâm sàng ngoài Manh trùng gia vị thang ra còn dùng Manh trùng và Huyết
phủ trục ứ thang sử dụng liên hoàn để trị bệnh đau thắt động mạch vành
cho 40 ca và dùng độc vị Manh trùng chữa cho 10 ca đau thắt động mạch
vành đều có tác dụng làm giảm cơn đau thắt tim, hiệu quả nhanh chóng,
đối với những người đã từng dùng các thuốc đông thuốc tây mà chưa thấy
tác dụng rõ rệt thì cũng có tác dụng giảm bệnh ở mức độ khác nhau. Người
bệnh dùng Manh trùng liên tục lâu nhất tới hơn 1 nă, chức năng gan thận,
ăn uống, bài tiết đều không thấy có phản ứng xấu nào rõ rệt cả.
Bệnh
động mạch vành tim
Biện chứng đông y: Khí
trệ huyết ứ.
Triệu chứng: Bệnh nhân
sáng sớm dậy đột nhiên thấy vùng trước tim đau nhức, lan ra đau khắp
vùng sau vai trái, chân tay lạnh toát, mặt xanh tái,
Cách trị: lý khí đạo
trệ, hóa ứ chỉ thống.
Đơn thuốc: Quán tâm trục
ứ thang.
sinh bồ hoàng
15
ngũ linh chi
15
nguyên hô
15
Sơn tra
25
Đan sâm
25
Qua lâu
15
cát căn
15
Chỉ sác
15
Uất kim
30
Bạch chỉ
15
ngưu tất
15
thất li tán
1
Sắc uống mỗi ngày 1
thang, chia 2 lần.
Công thức: Sinh bồ hoàng
15g, Ngũ linh chi 15g, Nguyên hồ 15g, Sinh sơn tra 25g, Đan sâm 25g, Qua
lâu bì 15g, Cát căn 15g, Chỉ xác 15g, Uất kim 30g, Bạch chỉ 15g, Ngưu
tất 15g, Thất li tán 1 túi (chia hai lần uống với nước thuốc).
Hiệu quả lâm sàng: Phan XX, nữ, 49 tuổi, nhân viên,
khám cấp cứu sáng 17-5-1978. Bệnh nhân sáng sớm dậy đột nhiên thấy vùng
trước tim đau nhức, lan ra đau khắp vùng sau vai trái, chân tay lạnh
toát, mặt xanh tái, ngậm viên nitroglycerin 1,6mg rồi thì cảm giác có dễ
chịu ít nhiều. Bệnh nhân có bệnh sử động mạch vành đã 3 nă. Lần sau đến
khám có làm xét nghiệm kiểm tra và làm điện tâm đồ, chẩn đoán là bệnh xơ
động mạch vành. Đây là khí trệ huyết ứ phải trị bằng phép lý khí đạo
trệ, hóa ứ chỉ thống. Dùng bài thuốc "Quán tâm trục ứ thang". Uống 4
thang đã bớt đau hẳn ở vùng trước tim, chân tay ấm, sắc mặt hồng nhuận.
Cho uống thêm 3 thang nữa đồng thời chú ý điều lý việc ăn uống, yên tâm
nghỉ ngơi. Ngày 24 tháng 5 đến khám, vùng trước tim cơ bản hết đau nhói,
mạch đập 110 lần/phút. Xét nghiệm náu và kiểm rra điện tâm đồ đều chứng
tỏ tình trạng tim tốt. Dặn uống thêm 4 thang bài thuốc đó. Ngày 29 tháng
5 khám lại, chứng đau vùng tim hết hẳn, chân tay ấm, sắc mặt bình
thường, rìa lưỡi vốn cơ bản tím đã nhạt đi, mạch tượng trầm hoãn, ăn
uống tăng, huyết áp 120/80mmHg, mạch đập 105lần/phút. Kiểm tra điện tâm
đồ như trước. Dùng bài thuốc trên giảm Nguyên hồ, Cát căn, Bạch chỉ thêm
Bán hạ 15g, Lục thần khúc 15g, Đảng sâm 15g, Đương qui 15g. Dặn uống
tiếp 4 thang. Ngày 25 tháng 6 bệnh nhân đến làm các xét nghiệm đều thấy
gần như bình thường, không cảm thấycó gì khó chịu. Do đó cho 1 lọ Quán
tâm tô hợp hoàn, mỗi ngày uống 2 lần, mỗi lần 1 viên. Lại dặn chú ý vấn
đề sinh hoạt, đi đứng, điều lý việc ăn uống, làm cho tinh thần thỏai
mái. Theo dõi nửa nă, chưa thấy tái phát