Suy tim là trạng
thái bệnh lý của tim không đủ khả năng cung cấp đủ máu để
đáp ứng yêu cầu đủ oxy cho sự hoạt động của cơ thể.
Suy tim là giai đoạn
cuối của bệnh tim và là biến chứng của nhiều loại bệnh khác
ngoài tim.
Tỷ lệ suy tim tăng ở
người cao tuổi, 80% những người suy tim có tuổi từ 60 trở
lên. Tuổi càng cao, số người mắc bệnh càng nhiều. Ở tuổi 45
- 54, tỷ lệ nơi nam giới suy tim là 1,8/1000, ở lứa tuổi 55
- 64 tỷ lệ ấy là 4/1000, tuổi 65-74 là 8,2/1000. Trung bình
cứ sau 10 năm tuổi thì tỷ lệ suy tim tăng gần gấp đôi
(Kannel W.B., công trình Framingham theo dõi 20 năm).
Suy tim tuy nhiều
nguyên nhân khác nhau nhưng đều dẫn đến 2 hậu quả chính là:
1. Lưu lượng máu của
tim kém: Tức là số lượng máu do tim bơm ra cung cấp cho các
cơ quan ngoại biên trong một phút giảm đi. Bình thường lưu
lượng máu của tim là 5 lít ở người trưởng thành, nay chỉ còn
khoảng 2-3 lít.
2. Áp lực tĩnh mạch
ngoại biên và áp lực nhĩ tăng.
Hậu quả đó ảnh hưởng
lớn đến các nội tạng chính như:
Thận: Máu qua thận
ít, bệnh nhân tiểu ít.
Gan: Máu ứ đọng ở
gan (gan to ra, tĩnh mạch cổ nổi).
Phổi: Máu, ứ đọng ở
tiểu tuần hoàn gây nên khó thở.
Tim: Máu vào các
động mạch vành ít đi, tim thiếu máu, cơ tim thiếu oxy, tim
to ra, suy tim nặng.
Suy tim thường chia
8 loại nhưng có liên quan ảnh hưởng với nhau: suy tim phải,
suy tim trái và suy tim.
Nếu được phát hiện
sớm, suy tim có thể trị khỏi và phòng được.
Suy Tim Theo Y Học
Cổ Truyền
Y văn cổ truyền
không có chứng suy tim nhưng theo triệu chứng lâm sàng, bệnh
thuộc phạm trù các chứng ‘Tâm Quí’,’Chinh Xung’, 'Khái
Suyễn', ‘Đàm Ẩm’, ‘Thủy Thủng', ‘Ứ Huyết’, ‘Tâm Tý’, và cách
chữa trị thường có thể tham khảo cách chữa của các bệnh này.
Nguyên nhân và cơ
chế bệnh có thể phân tích lý giải như sau:
1) Khí Huyết Hư:
‘tâm quí’ (lo sợ) là triệu chứng thường thấy trong bệnh suy
tim hoặc do chính khí suy, ngoại tà xâm nhập, do dương khí
suy không ôn dưỡng tâm mạch, tâm dương bất túc sinh ra tâm
quí. Do dương hư không chế được thủy, thủy khí thượng nghịch
sinh ra hồi hộp, hoặc bệnh lâu ngày, tâm huyết bất túc, tâm
không được nuôi dưỡng đủ hoặc thận dương hư tổn, âm hư hỏa
vượng, tâm hỏa bốc lên cũng sinh chứng ‘tâm quí’.
2) Bệnh Tâm Phạm
Phế: Khó thở (khí suyễn) là chứng thường gặp trong bệnh suy
tim. Bệnh nhẹ thì sau khi lao động mệt mới khó thở, nặng thì
ngồi cũng khó thở, kèm ho, đờm nhiều bọt màu hồng. Thiên
‘Khái Luận’ (Tố Vấn 38) viết: “Triệu chứng tâm khái là ho
kèm đau ở mỏm ức (tâm thống)”.
Ho suyễn cần phân
biệt hư thực hoặc bản hư tiêu thực Sách ‘Cảnh Nhạc Toàn Thư’
viết: ‘Thực suyễn hơi thở dài có dư, hư suyễn hơi thở ngắn
không liên tục”, rất có ý nghĩa trong điều trị. Khó thở
trong suy tim hầu hết là hư thực lẫn lộn, tâm phế thận cùng
mắc bệnh.
3) Huyết Ứ: Tâm chủ
huyết, tâm suy thì tâm khí suy, huyết vận hành kém nên sinh
ra huyết ứ, xuất hiện các triệu chứng: Mặt, lưỡi, môi và cả
móng chân tay tím bầm.
4) Phù thũng : Trong
suy tim, phù thường xuất hiện từ từ, phù lõm bắt đầu từ bàn
chân, nằm gác chân cao thì phù giảm nhẹ, đi nhiều phù tăng,
thuộc âm thủy, do sự suy giảm chức năng của các tạng tâm,
tỳ, phế, thận.
Điều trị
Trong điều trị theo
biện chứng thường phân các thể bệnh sau:
1)Tâm
dương hư:
Triệu chứng: Chân
tay lạnh, tim đập hồi hộp, lúc gặp lạnh hoặc hoạt động nhẹ
khó thở tăng, rêu lưỡi trắng mỏng, mạch Tế Sác hoặc Kết,
Đại.
... bằng các hạt D. Strophantin là
hỗn hợp dùng glucosid dùng chữa
suy tim cấp và mạn tính, trờng hợp
suy tim không chịu tác dụng của thuốc
loại Digitalis. ...
Công dụng, chỉ định và phối hợp: Ta thường
dùng hạt làm thuốc trợ tim, chữa
suy tim, dùng hoạt chất thevetin chiết
từ hạt dưới dạng dung dịch 1% để uống,
...
Nếu
suy tim trái là chính: thêm Đình lịch
tử, Qua lâu, Đại táo để tả phế, ...
Nếu
suy tim phải là chính thêm Xích thược,
Hồng hoa, Xuyên khung để hóa ứ hành ...
6) Tiền sử có tâm phế bệnh hoặc
suy tim phải. 7) Kiểm tra hóa lý:
... Trường hợp
suy tim có Protein niệu nhẹ, nước tiểu
có trụ niệu, hồng bạch cầu, ...
Triệu chứng: Trẻ sơ sinh thường biểu hiện
bệnh bằng sốt,
suy tim nặng, ... Ở trẻ lớn hơn
viêm cơ tim cấp cũng có thể biểu hiện bằng
suy tim xung huyết cấp ...
Đó là viêm màng ngoài tim co thắt, gây nên
hội chứng
suy tim tâm trương nghĩa là tim giã khó
khăn. Khi đó phải dùng phẫu thuật cắt bỏ vỏ
cứng đó đi, ...
... dẫn đến
suy tim với khó thở, phù, gan to v. v.
Rung nhĩ còn làm máu ứ đọng trong tâm nhĩ,
dễ bị đọng lại thành những cục huyết gọi là
huyết khối. ...