Là chứng tự nhiên
ngã lăn ra bất tỉnh, sắc mặt trắng nhạt, chân tay lạnh nhưng
một thời gian sau sẽ tỉnh lại dần. Sau khi tỉnh, không để
lại di chứng nào như mắt lệch miệng méo, liệt nửa người.
Sách Nội Kinh Tố Vấn
đã dành hẳn một thiên để bàn về chứng này.
Sau này, dựa trên
kinh nghiệm lâm sàng, các thầy thuốc lại chia làm nhiều loại
khác như: Khí quyết, Huyết quyết, Đờm quyết, Thử quyết, Thực
quyết và Uế ác quyết.
Trên lâm sàng,
thường gặp 3 loại chính là Khí quyết, Đờm quyết và Thực
Quyết.
Nguyên Nhân
+ Khí Quyết: Thường
do giận dữ làm cho khí nghịch lên, che lấp thanh khiếu gây
nên hôn mê, bất tỉnh. Thiên ‘Quyết Chứng’ (Tố Vấn) viết: «Giận
thì khí nghịch lên… đột nhiên ngã lăn ra bất tỉnh…». Cũng có
thể do khí bị hư gây nên quyết. Sách ‘Chứng Trị Chuẩn Thằng’
viết: «Có người nguyên khí vốn suy yếu, hoặc quá lao lực
hoặc do ham muốn làm tổn thương khí mà đột nhiên bị chứng
quyết».
+ Đờm Quyết: Người
béo mập đa số có thấp, thấp tụ lại sinh ra đờm, đờm nhiều
thì khí bị ngăn trở, khí bị ngăn trở thì nhiều đờm. Đờm ủng
tắc ở bên trên sẽ che lấp dương khí, khí thanh dương bị ngăn
trở không đưa lên được, gây nên chứng quyết.
+ Thực Quyết: Ăn
uống không điều độ, no đói thất thường khiến cho khí của
thức ăn bị đình trệ lại, không thông, khí nghịch lên gây ra
chứng quyết. Trường hợp ăn no mà tức giận, khí của thức ăn
và khí tức giận hợp lại với nhau rất dễ gây nên chứng quyết.
Điều Trị
+ Khí Quyết: Vì khí
bị uất,
Pháp trị: Nên dùng
phép thuận khí, khai uất.
Phương thuốc: Dùng
bài Ngũ Ma Ẩm hoặc Mộc Hương Điều Khí Tán.
Khí bị hư nên dùng
phép bổ dưỡng khí huyết.
Phương thuốc: Dùng
bài Bát Trân Thang.
bat trân thang
Đẳng sâm
16
Bạch truật
12
Bạch linh
12
Cam thảo
6
Qui đầu
12
Thục địa
20
Bạch thược
12
Xuyên khung
8
+ Đàm Quyết: Dùng
phương pháp khoát đờm, thuận khí.
Phương thuốc: Dùng
bài Đạo Đờm Thang.
Bán hạ
8-12
Cam thảo
8
Trần bì
8
Phục linh
1
+ Thực Quyết:
Pháp trị: Hoà trung,
tiêu thực.
Phương thuốc: Dùng
bài Bảo Hoà Hoàn
Nếu bụng đầy trướng,
đại tiện không thông, mạch Hoạt, Thực, rêu lưỡi bẩn,
