Stress tiếng anh
có nghĩa là sự bắt buộc, căng thẳng, áp lực. trong vật lý
học nó là thuật ngữ để chỉ một sức nén mà vật liệu phải chịu
đựng. Ngày nay stress là một thuật ngữ được dùng rộng rãi để
nói về sự căng thẳng cũng như những hậu quả và tác động của
nó đến sức khỏe con người.
Người chồng bị chết vì tai nan,
người vợ được tin báo BUỒN QUÁ thì ngất xỉu, sau đó ốm
yếu liên tục.
Những kẻ bị đem đi xử bắn SỢ HÃI
QUÁ vãi cả nước tiểu.
Một người ăn mày bỗng nhặt được
một hũ vàng, vì MỪNG QUÁ nên anh ta có thể ngất lịm, sau
đó có thể ốm nặng.
Đời sống hàng ngày căng thẳng, cãi
cọ, bất đồng giữa vợ chồng, con cái, GIẬN DỮ UẤT ỨC sinh
bệnh
Sự lo lắng cho công việc, lương
bổng, thăng quan tiến chức, tìm cách hơn trội so với bạn
bè…. LO NGHĨ thái quá làm cho người ta "mất ăn mất ngủ"
Nguyên nhân
theo đông y:
Nguyên nhân
Stress chủ yếu do thất tình (bảy thứ tình chí) gây nên. Vui
(hỷ), giận (nộ), buồn (ai), thương (ái), ghét (ố), sợ (cụ),
muốn (dục). Bảy tình này kích thích quá độ hoặc kéo dài, sẽ
ảnh hưởng đến sự tuần hoàn của khí huyết làm rối loạn chức
năng của tạng phủ gây nên bệnh Như : huyết áp cao, viêm loét
dạ dày, mất ngủ, thần kinh suy nhược, trầm cảm...
- Stress gây tổn
thương tinh, khí, huyết của cơ thể : Giận quá hại can (nộ
thương can), Mừng quá hại tâm (hỷ thương tâm), Lo quá hại
hại tỳ (ưu thương tỳ), Buồn quá hại phế (bi thương phế), Sợ
quá hại thận (khủng thương thận).
- Tình chí bị
kích động, tạng phủ sẽ biến hóa ra thất tình : Can sinh ra
giận dữ, Tâm sinh ra vui mừng, Tỳ sinh ra nghĩ, phế sinh ra
lo, thận sinh ra sợ... khi những tạng phủ này bị bệnh lại
càng làm người ta dễ bị stress hơn
- Stress làm ảnh
hưởng đến sự thăng giáng khí của tạng phủ :
Điều trị
:
Tùy theo sự
ảnh hưởng nhất định đến chức năng của tạng phủ nào đó mà có
cách điều trị thích hợp.
Tính tình thay
đổi, mừng giận buồn vui thất thường, mất ngủ, mộng nhiều, ăn
kém, không biết đói, đầu đau, ngực tức, hay ngáp vặt, thở
dài, mệt mỏi, nặng hơn thì tinh thần hốt hoảng, dễ kinh sợ,
nói năng sai lạc, điên dại, ngẩn ngơ... kèm theo những hội
chứng rối loạn của tạng phủ như : tiểu nhiều (thận), thở mệt
(phế)...
- Stress thường
gây nhiều bệnh ở 3 tạng chính là Tâm, Tỳ và Can. Điều trị
cần theo các triệu chứng cụ thể mà biện chứng luận trị cho
chính xác như:
+ Tâm bị
thương tổn gây :
Ngực đau tức,mất ngủ,
hay quên, tinh thần không ổn định, cười nói huyên thuyên,
điên cuồng... Thường thấy như người
nhặt được tiền của vui mừng quá độ phát điên, phát cuồng...
+ Tỳ thương
tổn gây : Ăn uống kém, biếng ăn,
rối loạn tiêu hóa...Thường
thấy ở những người gặp khó khăn lo lắng suy nghĩ không mốn
ăn uống nằm ly bì rồi phát bệnh.
Có thể hiểu như
sau : Stress biểu hiện của âm chứng : buồn, lo... Âm sinh âm,
do đó, thường làm cho phần âm của cơ thể bị tổn hại, phần âm
của cơ thể giữa gặp nhất chính là huyết. Ba tạng Tâm, Can và
Tỳ liên hệ trực tiếp đến huyết (Tâm chủ huyết, Can tàng
huyết và Tỳ thông huyết, do đó 3 tạng này thường chịu ảnh
hưởng nhiều của thất tình.)
Theo vậy muốn có
một cuộc sống khỏe mạnh về tinh thần lẫn thể xác con người
ta phải biết điều hòa về tình chí, không biểu hiện thái quá
dù trong bất kể hoàn cảnh nào.
