Thành phần và phân lượng: Quế chi 3-4g, Thược dược
3-4g, Đại táo 3-4g, Sinh khương 4,0g, Cam thảo 2,0g.
Cách dùng và lượng dùng: Thang.
Công dụng: Dùng trong giai đoạn đầu của bệnh cảm mạo
(phong tà) khi thể lực bị suy nhược.
Giải thích:
Bài thuốc này cón có tên là Dương đán thang, xuất hiện
lần đầu tiên trong sách Thương hàn luận, có tác dụng làm máu lưu
thông, làm ấm thân thể và tǎng cường chức nǎng của các cơ quan trong cơ
thể. Khi dùng thuốc này để chữa các bệnh có sốt, chẳng hạn như cảm mạo,
thì mục tiêu của nó là trị ớn lạnh, sợ gió, phát sốt, đau đầu và mạch
phù nhược. Trong trường hợp này, thuốc có thể dùng cả khi có đổ mồ hôi
lẫn không đổ mồ hôi. Bài thuốc này trị các chứng của tạp bệnh nói chung
không có nhiệt bởi vì tuy không có ớn lạnh, sợ gió, nhưng mạch nhược.
Thuốc này cũng còn được dùng trong các trường hợp cảm
mạo, đau thần kinh, đau đầu, đau bụng lạnh, thể chất gầy yếu suy nhược, bị
nôn do nghén, v. v...
Quế chi thang là bài thuốc đầu tiên của sách Thương hàn
luận và nó là cơ sở của nhiều bài thuốc khác. Trong sách Thương hàn
luận có tới 60 bài thuốc có thành phần Quế chi, trong đó có tới 30 bài
thuốc Quế chi là thành phần chủ đạo. Lương y Isada Muhetaka cho rằng bài
thuốc này là ông tổ của các bài thuốc khác, trong các bài thuốc cổ có tới
hàng trǎm bài thuốc bắt nguồn từ bài thuốc này. Quế chi thang được ứng
dụng chữa các bệnh cảm mạo, đau thần kinh, đau đầu, đi tả, đau bụng do
lạnh, v.v...
Trường hợp dùng Quế chi thang là những bệnh thể hiện biểu
hư đó là bệnh tà ở biểu, người lại gầy yếu, gân cốt yếu. Do đó, người
dễ đổ mồ hôi và phần nhiều là những người thường ngày cơ thể hư nhược.
Những người như vậy nếu uống thuốc giải nhiệt làm cho đổ mồ hôi thì mồ
hôi lại ra không dứt, nhiệt độ cơ thể có giảm xuống nhưng người mệt mỏi
rã rời. Triệu chứng của những người dùng bài Quế chi thang này không dứt
khoát là cứ phải đổ mồ hôi mà đôi khi không có mồ hôi. Sách Thương
hàn luận cho rằng những lúc như vậy nên uống Quế chi thang khi thuốc còn
nóng, lấy chǎn đắp cho ra chút ít mồ hôi. Như vậy, Quế chi thang có tác
dụng cầm mồ hôi ở những người đổ mồ hôi và kích thích ra mồ hôi ở những
người không ra mồ hôi để hạ nhiệt và làm lành bệnh. Sách Thương hàn
luận gọi tác dụng này là "giải cơ".