Thành phần và phân lượng: Đương quy 3g, Thục địa
3g, Can địa hoàng 3g, (Địa hoàng 6g); Ma tử nhân 2g, Đào nhân 2g, Hạnh nhân
2g, Chỉ thực 0,5-2g, Hoàng cầm 2g, Hậu phác 2g, Đại hoàng 1-3g, Cam thảo 1-1,5g.
Cách dùng và lượng dùng:
1. Tán: Mỗi ngày uống từ 1 đến 3 lần, mỗi lần 2-3g.
2. Thang: Giống như lượng tán.
Công dụng: Chữa bí đại tiện.
Giải thích:
Theo sách Vạn bệnh hồi xuân: Dùng cho những người thể
lực tương đối kém, thường xuyên bí đại tiện, đặc biệt thường dùng cho
những người già bí đại tiện. Vốn dĩ đây là bài thuốc hoàn được luyện
bằng mật ong, nhưng nên dùng theo thuốc tán.
Nhuận tràng hoàn dùng để trị táo bón, bí đại tiện. Cho
tất cả các vị trên sắc với nước, uốnglúc bụng đói khi thuốc còn nóng.
Nếu đại tiện đã thông rồi thì lập tức ngừng thuốc, không thể uống nhiều.
Thuốc này cũng có thể dùng dưới dạng hoàn và gia giảm các vị. Nghiền tất
cả các vị trên thành bột, luyện với mật ong, làm thành những hoàn nhỏ như
hạt ngô đồng, mổi ngày uống 50 hoàn với nước lã đun sôi khi bụng đói,
tuyệt đối kiêng các thức ǎn cay và nóng. Nếu táo bọn thực nhiệt thì dùng
bài thuốc này, nếu phát sốt thì thêm Sài hồ, nếu đau bụng thì thêm Mộc
hương, nếu táo do hư huyết thì thêm Đương quy, Thục địa, Đào nhân, Hồng
hoa, nếu táo do phong thì thêm úc lý nhân, Tạo giáp, Khương hoạt; nếu táo do khí hư
thì thêm Nhân sâm, úc lý nhân; nếu táo do khí thực thì thêm Tân lang, Mộc hương, táo do
đàm hỏa thì thêm Qua lâu, Trúc lịch; nếu bí đại tiện do ra nhiều mồ hôi,
tiểu tiện nhiều, nước bọt khô thì thêm Nhân sâm, Mạch môn đông, nếu bí
đại tiện do khí huyết già cả, khô háo thì thêm Nhân sâm, Tỏa dương, Mạch
môn đông, úc
lý nhân, tǎng thêm lương Đương quy, Thục địa, Sinh địa, dùng ít Đào
nhân đi; nếu táo bón nặng sau khi đẻ thì thêm Nhân sâm, Hồng hoa, tǎng thêm
lượng Đương quy, Thục địa, bỏ Hoàng cầm, Đào nhân. Bài thuốc này nếu
thêm Tân lang thì trở thành bài Thông linh thang.
Theo các tài liệu tham khảo: Bài thuốc này dùng trong trường
hợp bị táo bón thường xuyên dạng nhẹ có chiều hướng hư chứng, và cũng có
thể dùng trong trường hợp táo bón lúùc nặng lúc nhẹ. Mục tiêu của bài
thuốclà nhằm vào những người do thể dịch bị khô háo tạo ra nhiệt trong
ruột, ruột bị khô, dẫn tới bí đại tiện thường xuyên, phân bị táo như
phân thỏ, da khô, thành bụng chùng. Bài thuốc này chính là bài gia giảm của
bài thuốc cổ Ma tử nhân hoàn. Theo mục tiêu trên, bài thuốc này cũng có thể
ứng dụng để chứa chứng táo bón thường xuyên, nhất là táo bón ở những
người già, táo bón kèm thao các chứng tǎng huyết áp, xơ cứng động mạch,
viêm thận mạn tính, và những khi dùng các bài thuốc hạ tễ khác không có
tác dụng.
Thành phần và phân lượng: Đương quy 3g, Thục địa
3g, Can địa hoàng 3g, (Địa hoàng 6g); Ma tử nhân 2g, Đào nhân 2g, Hạnh nhân
2g, Chỉ thực 0,5-2g, Hoàng cầm 2g, Hậu phác 2g, Đại hoàng 1-3g, Cam thảo 1-1,5g.
