Thành phần và phân lượng: Đào nhân 5g, Quế chi 4g,
Đại hoàng 1-3g, Mang tiêu 1-2g, Cam thảo 1,5g.
Cách dùng và lượng dùng: Thang.
Cách dùng theo Giải thích các bài thuốc: Cho các vị
thuốc sống, trừ Mang tiêu, vào sắc với 600 cc nước lấy 300 cc, bỏ bã rồi cho
Mang tiêu vào sắc tiếp cho tan hết, chia uống làm 3 lần khi thuốc còn nóng.
Công dụng: Trị các chứng kinh nguyệt thất thường, kinh
nguyệt khó, tinh thần bất an khi có kinh hoặc sau khi đẻ, đau lưng, bí đại
tiện, các chứng kèm theo của bệnh cao huyết áp (đau đầu, chóng mặt, mỏi tê
vai) ở những người thể lực tương đối khá, hay bị khí huyết thượng xung và
bí đại tiện.
Giải thích:
Theo sách Thương hàn luận: Thuốc còn có tên Đào nhân
thừa khí thang. Yoshikatsu nói vì chủ dược là đào nhân cho nên cần gọi tên
thuốc là Đào nhân thừa khí thang.
Cũng giống như bài Điều vị thừa khí thang, bài thuốc này
là thuốc loại trừ huyết ứ dùng cho những người bị huyết chứng. Bệnh nhân
của bài thuốc này có triệu chứng cấp bách hơn ở bài thuốc trừ huyết ứ Quế
chi phục linh hoàn, và có chiều hướng bí đại tiện.
Theo Giải thích các bài thuốc và các tài liệu tham
khảo: Những người bị chứng ứ huyết thực nhiệt và khí huyết thượng xung.
Thuốc được ứng dụng trị đau đầu, chóng mặt, ù tai, mỏi tê vai, khí
thượng xung, đau phần thắt lưng, bí đại tiện, bị rối loạn thần kinh thực
vật như phiền nhiệt, lạnh chân v.v... Thuốc cũng còn được dùng để trị các
chứng tinh thần như hưng phấn, mất ngủ, chóng quên, như cuồng, nói sảng,
chứng kinh nguyệt thất thường, kinh nguyệt khó, loạn thần kinh chức nǎng,
hysteria, suy nhược thần kinh, xuất huyết não, xơ cứng động mạch, tǎng huyết
áp.
Dùng cho những người bị cấp kết có cục cứng ở bụng dưới,
bí đại tiện và ói. Dùng trong những trường hợp hiện tượng khí huyết
thượng xung và lạnh chân rõ hơn trong bài Quế linh hoàn, bệnh lại có tính
chất cấp tính, động và dương tính.
Tham khảo:
Sách Loại tụ phương quảng nghĩa cho rằng thuốc này
trị chứng huyết lưu thông không tốt, thượng xung, tim đập mạnh, bụng dưới
có cục cứng đau dữ dội, chân tay tê mỏi, hoặc lạnh. Thuốc còn là thuốc lợi
tiểu cho những người bụng dưới đau thắt, cái đau lan đến vùng thắt lưng
và dưới đùi, trong dương vật đau buốt, tiểu tiện nhỏ giọt không thông.
Dùng bài thuốc này thì lập tức đại tiện và tiểu tiện đều thông, đau đớn
tiêu tán.
Sách Phương dư nghệ viết:"Những người bị lị,
bụng đau dữ dội, muốn đi liên tục và đi ra phân màu tím đen thì đó là do
huyết ứ, phi Đào nhân thừa khí thang thì không có hiệu quả. Bất kể trong
thời kỳ đầu, giữa hay cuối của cơn bệnh, nếu đi ra phân màu đen tím hoặc
màu não tủy cá thì đều là hiện tượng ứ huyết và phải dùng bài thuốc
này".