|
Nhị Trần Thang
Hòa tế cục phương)
Nhị trần thang
|
Bạch linh |
12 |
Bán hạ |
8-16 |
Cam thảo |
4 |
Trần bì |
8-12 |
Cách dùng:
sắc nước uống.
Tác dụng
: Táo thấp hoá đờm lý khí hoà trung.
Giải thích bài thuốc: Bài thuốc dùng trong trường hợp ăn phải chất sống lạnh, chức
năng tỳ vị bị rối loạn, thấp sinh đàm, trong bài vị Bán hạ khay táo ôn có tác
dụng táo thâp hóa đản, giáng nghịch cầm nôn, tiêu tán tích kết là chủ dược, trần
bì lý khí hóa đảm, bạch linh kiện tỳ lợi thấp, Cam thảo hòa trung kiện tỳ. Các
vị thuốc cùng có tác dung táo thấp hóa đản, lý khí hòa trung. Trong bài các vị
trần bì bán hạ đều phải dụng loại lâu năm để bớt tính cay táo, nên gọi là bài
nhị trần thang.
Ứng dụng lâm sàng: Bài này thường dùng để hoá dàm hoà vị nên được dụng nhiều
trong các chứng đàm, nếu thuộc chứng phong đờm gia thêm chế nam tinh, bạch phụ
tử để trừ phong hoá đàm, nêu thuộc hàn đờm gia Can khương, Tế tân để ôn hoá hàn
đờm, nếu thuộc nhiệt đờm gia Qua lâu, Bối mẫu , Hoàng cầm để thanh nhiệt hoá
đờm, nếu thuộc thực đờm gia la bạc tử, chỉ sác để tiêu thực hoá đờm
Trường hợp viêm phế quản mãn tính, ngực tức khó thở, ho đờm nhiều, rêu trắng
nhớtdùng bài này gia thêm tử uyển, Khoản đông hoa, Bạch bộ, Cát cánh, Xa nhân,
để giáng khí hoá đàm chỉ khái.
Trường hợp rối loạn tiêu hoá , bụng đầy , chán ăn, buồn nôn có thể dùng bài này
để hoà vị chỉ ẩu tiêu thực
Trên lâm sàng có thể dùng bài này cữa bướu cổ đơn thuần có gia thêm côn bố hải
tảo có kết quả
Theo các bài thuốc nhật bản:
Theo Hòa tễ cục phương
(phần về Đàm ẩm): Bài thuốc này dùng cho những người bị ứ nước trong dạ dày sinh
ra buồn nôn và nôn. Ngoài ra, bài thuốc còn được ứng dụng rộng rãi cho các bệnh
do đàm ẩm (thủy độc) gây ra. Tức là thủy khí ở vùng bụng trên, nước ứ ở trong dạ
dày sinh nhiệt, nước đó vận động gây ra buồn nôn, nôn mửa, hoặc chóng mặt, tim
đập mạnh, có cảm giác khó chịu ở vùng bụng trên. Đây là một trong những bài
thuốc hậu thế cơ bản, và trên cơ sở bài thuốc này người ta đã tạo ra nhiều bài
thuốc trị đàm ẩm.
Bài thuốc này là Tiểu bán hạ
gia phục linh thang thêm Trần bì và Cam thảo. Bán hạ là quân dược có tác dụng
làm khô cái ẩm, lợi đàm; Phục linh là tá dược có tác dụng làm nước lưu thông,
Trần bì là thần dược có tác dụng làm thuận khí và hạ đàm; Cam thảo là sứ dược có
tác dụng bổ tỳ vị. Với những đối tượng trên, bài thuốc này được sử dụng rộng rãi
trong các trường hợp buồn nôn, nôn mửa, chóng mặt, đau đầu, ốm nghén, khí uất,
thượng thực, say lâu, tràn máu não, v.v...
Theo các tài liệu tham khảo:
Khi dùng trị nôn mửa thì nên uống lạnh. Do tôn trọng Trần bì và Bán hạ dùng
trong bài thuốc này là trần cửu cho nên bài thuốc này có tên là Nhị trần thang.
Thủy khí ở phần bụng trên và nước ứ trong dạ dày sinh ra nhiệt dẫn tới các chứng
buồn nôn, nôn mửa, hoặc chóng mặt, tim đập mạnh, phần bụng trên cảm thấy khó
chịu, v.v... Bài thuốc này ít khi sử dụng đơn độc, mà người ta thêm một số vị
vào bài thuốc này hoặc lấỳy bài này làm gộc để tạo ra nhiều bài thuốc khác để
trị đàm ẩm. Trường hợp đờm màu xanh có ánh bóng là dạng phong đàm, đờm trong và
lạnh là hàn đàm, đờm màu trắng là thấp đàm, đờm màu vàng là nhiệt đàm. Đại thể
đờm do thấp sinh ra, cho nên Nhị trần thang là bài thuốc cơ bản trị chứng đờm vì
nó có tác dụng làm tiêu thấp.
Ngoài ra, bài thuốc này cũng
còn dùng trị chứng nước ứ trong dạ dày sinh ra buồn nôn và nôn mửa. Thuốc này
cũng còn được ứng dụng trị các chứng do đàm ẩm gây ra. Bài thuốc này được dùng
chủ yếu trị các chứng buồn nôn, nôn mửa, chóng mặt, đau đầu, ốm nghén, khí uất,
thượng thực, say lâu và tràn máu não, và bài thuốc này được gia giảm thành nhiều
bài thuốc khác nhau.
Đây là bài thuốc của túc thái
âm (tỳ kinh) và túc dương minh, chủ lực trị các chứng đàm ẩm, nước uống vào dạ
dày, do tỳ vị yếu khí không tới vùng trung tiêu, cho nên nước đó biến thành đờm.
Nếu loãng gọi là ẩm, nếu đặc gọi là đàm. Đối tượng trị liệu của bài thuốc này là
những người nước ứ trong dạ dày dẫn tới các hiện tượng buồn nôn, nôn mửa, chóng
mặt, mạch tim tǎng vọt, có cảm giác khó chịu trong dạ dày, hoặc phát nhiệt không
định kỳ và gây ra các chứng quái lạ không rõ nguyên nhân khác. Mạch phần nhiều
là trầm.
Thuốc này thêm Sa nhân, Hoàng
cầm và Liên kiều mỗi vị 1,5g để ứng dụng trị các chứng buồn nôn, nôn mửa, chóng
mặt, đau đầu và ốm nghén.
 Print
 |